مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٨٠

[ نقد تقليد و مقلّدان ]

گفت عيسى چون شتابش كوفتى * گفت ز آن رو كه تو زو آشوفتى

گفت عيسى چون نخوردى خون مرد * گفت در قسمت نبودم رزق خورد

اى بسا كس همچو آن شير ژيان * صيد خود ناخورده رفته از جهان

قسمتش كاهى نه و حرصش چو كوه * وجه نه و كرده تحصيل وجوه

اى ميسر كرده بر ما در جهان * سخره و بيگار ما را وارهان

طعمه بنموده به ما و آن بوده شست * آن چنان بنما به ما آن را كه هست

گفت آن شير اى مسيحا اين شكار * بود خالص از براى اعتبار

گر مرا روزى بدى اندر جهان * خود چه كاراستى مرا با مردگان

اين سزاى آن كه يابد آب صاف * همچو خر در جو بميزد از گزاف

گر بداند قيمت آن جوى خر * او بجاى پا نهد در جوى سر

او بيابد آن چنان پيغمبرى * مير آبى زندگانى پرورى

چون نميرد پيش او كز امر كُنْ * اى امير آب ما را زنده كن

هين سگ نفس ترا زنده مخواه * كاو عدوى جان تست از ديرگاه

خاك بر سر استخوانى را كه آن * مانع اين سگ بود از صيد جان

سگ نه‌اى بر استخوان چون عاشقى * ديوچه‌وار از چه بر خون عاشقى

آن چه چشم است آن كه بيناييش نيست * ز امتحانها جز كه رسواييش نيست

سهو باشد ظنها را گاه گاه * اين چه ظن است اين كه كور آمد ز راه

ديده آ بر ديگران نوحه‌گرى * مدتى بنشين و بر خود مىگرى

ز ابر گريان شاخ سبز و تر شود * ز آنكه شمع از گريه روشن‌تر شود

هر كجا نوحه كنند آن جا نشين * ز آنكه تو اوليترى اندر حنين

ز آن كه ايشان در فراق فانىاند * غافل از لعل بقاى كانىاند

ز آن كه بر دل نقش تقليد است بند * رو به آب چشم بندش را برند

ز آن كه تقليد آفت هر نيكويى است * كه بود تقليد اگر كوه قوى است

گر ضريرى لمترست و تيز خشم * گوشت پاره‌ش دان چو او را نيست چشم

گر سخن گويد ز مو باريكتر * آن سرش را ز آن سخن نبود خبر

مستيى دارد ز گفت خود و ليك * از بر وى تا به مى راهى است نيك

همچو جوى است او نه او آبى خورد * آب از او بر آب خواران بگذرد

آب در جو ز آن نمىگيرد قرار * ز آن كه آن جو نيست تشنه و آب خوار

همچو نايى ناله‌ى زارى كند * ليك بيگار خريدارى كند

نوحه‌گر باشد مقلد در حديث * جز طمع نبود مراد آن خبيث