مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٧٣

[ تحليلى دربارهء سوگندهاى خدا به پديده‌هاى طبيعى ]

آن منافق مشك بر تن مىنهد * روح را در قعر گلخن مىنهد

بر زبان نام حق و در جان او * گندها از فكر بىايمان او

ذكر با او همچو سبزه‌ى گلخن است * بر سر مبر ز گل است و سوسن است

آن نبات آن جا يقين عاريت است * جاى آن گل مجلس است و عشرت است

طيبات آيد به سوى طيبين * للخبيثين الخبيثات است هين

كين مدار آنها كه از كين گمرهند * گورشان پهلوى كين داران نهند

اصل كينه دوزخ است و كين تو * جزو آن كل است و خصم دين تو

چون تو جزو دوزخى پس هوش دار * جزو سوى كل خود گيرد قرار

تلخ با تلخان يقين ملحق شود * كى دم باطل قرين حق شود

اى برادر تو همان انديشه‌اى * ما بقى تو استخوان و ريشه‌اى

گر گل است انديشه‌ى تو گلشنى * ور بود خارى تو هيمه‌ى گلخنى

گر گلابى ، بر سر و جيبت زنند * ور تو چون بولى برونت افكنند

طبله‌ها در پيش عطاران ببين * جنس را با جنس خود كرده قرين

جنسها با جنسها آميخته * زين تجانس زينتى انگيخته

گر در آميزند عود و شكرش * بر گزيند يك يك از يكديگرش

طبله‌ها بشكست و جانها ريختند * نيك و بد در همدگر آميختند

حق فرستاد انبيا را با ورق * تا گزيد اين دانه‌ها را بر طبق

پيش از ايشان ما همه يكسان بديم * كس ندانستى كه ما نيك و بديم

قلب و نيكو در جهان بودى روان * چون همه شب بود و ما چون شب روان

تا بر آمد آفتاب انبيا * گفت اى غش دور شو صافى بيا

چشم داند فرق كردن رنگ را * چشم داند لعل را و سنگ را

چشم داند گوهر و خاشاك را * چشم را ز آن مىخلد خاشاكها

دشمن روزند اين قلابكان * عاشق روزند آن زرهاى كان

ز آن كه روز است آينه‌ى تعريف او * تا ببيند اشرفى تشريف او

حق قيامت را لقب ز آن روز كرد * روز بنمايد جمال سرخ و زرد

پس حقيقت روز سر اولياست * روز پيش ماهشان چون سايه‌هاست

عكس راز مرد حق دانيد روز * عكس ستاريش شام چشم دوز

ز آن سبب فرمود يزدان وَ الضُّحى * وَ الضُّحى نور ضمير مصطفى

قول ديگر كاين ضحى را خواست دوست * هم بر اى آن كه اين هم عكس اوست

ور نه بر فانى قسم گفتن خطاست * خود فنا چه لايق گفت خداست