مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٩

[ اسرارت را نگه دار تا به مراد خود زود برسى ]

خانه خالى ماند و يك ديار نى * جز طبيب و جز همان بيمار نى

نرم نرمك گفت شهر تو كجاست * كه علاج اهل هر شهرى جداست

و اندر آن شهر از قرابت كيستت * خويشى و پيوستگى با چيستت

دست بر نبضش نهاد و يك به يك * باز مىپرسيد از جور فلك

چون كسى را خار در پايش جهد * پاى خود را بر سر زانو نهد

وز سر سوزن همىجويد سرش * ور نيابد مىكند با لب ترش

خار در پا شد چنين دشوار ياب * خار در دل چون بود واده جواب

خار در دل گر بديدى هر خسى * دست كى بودى غمان را بر كسى

كس به زير دم خر خارى نهد * خر نداند دفع آن بر مىجهد

بر جهد و ان خار محكمتر زند * عاقلى بايد كه خارى بر كند

خر ز بهر دفع خار از سوز و درد * جفته مىانداخت صد جا زخم كرد

آن حكيم خارچين استاد بود * دست مىزد جا به جا مىآزمود

ز ان كنيزك بر طريق داستان * باز مىپرسيد حال دوستان

با حكيم او قصه‌ها مىگفت فاش * از مقام و خاجگان و شهر تاش

سوى قصه گفتنش مىداشت گوش * سوى نبض و جستنش مىداشت هوش

تا كه نبض از نام كى گردد جهان * او بود مقصود جانش در جهان

دوستان شهر او را بر شمرد * بعد از آن شهرى دگر را نام برد

گفت چون بيرون شدى از شهر خويش * در كدامين شهر بوده ستى تو بيش

نام شهرى گفت وز آن هم در گذشت * رنگ روى و نبض او ديگر نگشت

خواجگان و شهرها را يك به يك * باز گفت از جاى و از نان و نمك

شهر شهر و خانه خانه قصه كرد * نى رگش جنبيد و نى رخ گشت زرد

نبض او بر حال خود بد بىگزند * تا بپرسيد از سمرقند چو قند

نبض جست و روى سرخ و زرد شد * كز سمرقندى زرگر فرد شد

چون ز رنجور آن حكيم اين راز يافت * اصل آن درد و بلا را باز يافت

گفت كوى او كدام است در گذر * او سر پل گفت و كوى غاتفر

گفت دانستم كه رنجت چيست زود * در خلاصت سحرها خواهم نمود

شاد باش و فارغ و ايمن كه من * آن كنم با تو كه باران با چمن

من غم تو مىخورم تو غم مخور * بر تو من مشفق‌ترم از صد پدر

هان و هان اين راز را با كس مگو * گر چه از تو شه كند بس جستجو

چون كه اسرارت نهان در دل شود * آن مرادت زودتر حاصل شود