مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٤٤

[ حكايت در بيان تجسّم اعمال ]

دست در دست نهانى مانده است * او درون تن را برون بنشانده است

گر بخواهد بر عدو مارى شود * ور بخواهد بر ولى يارى شود

ور بخواهد كفچه‌اى در خوردنى * ور بخواهد همچو گرز ده منى

دل چه مىگويد بديشان اى عجب * طرفه وصلت طرفه پنهانى سبب

دل مگر مهر سليمان يافته ست * كه مهار پنج حس بر تافته ست

پنج حسى از برون ميسور او * پنج حسى از درون مأمور او

ده حس است و هفت اندام و دگر * آن چه اندر گفت نايد مىشمر

چون سليمانى دلا در مهترى * بر پرى و ديو زن انگشترى

گر در اين ملكت برى باشى ز ريو * خاتم از دست تو نستاند سه ديو

بعد از آن عالم بگيرد اسم تو * دو جهان محكوم تو چون جسم تو

ور ز دستت ديو خاتم را ببرد * پادشاهى فوت شد بختت بمرد

بعد از آن يا حسرتا شد يا عباد * بر شما محتوم تا يوم التناد

مكر خود را گر تو انكار آورى * از ترازو و آينه كى جان برى

بود لقمان پيش خواجه‌ى خويشتن * در ميان بندگانش خوار تن

مىفرستاد او غلامان را به باغ * تا كه ميوه آيدش بهر فراغ

بود لقمان در غلامان چون طفيل * پر معانى تيره صورت همچو ليل

آن غلامان ميوه‌هاى جمع را * خوش بخوردند از نهيب طمع را

خواجه را گفتند لقمان خورد آن * خواجه بر لقمان ترش گشت و گران

چون تفحص كرد لقمان از سبب * در عتاب خواجه‌اش بگشاد لب

گفت لقمان سيدا پيش خدا * بنده‌ى خاين نباشد مرتضا

امتحان كن جمله‌مان را اى كريم * سيرمان در ده تو از آب حميم

بعد از آن ما را به صحرايى كلان * تو سواره ما پياده مىدوان

آن گهان بنگر تو بد كردار را * صنعهاى كاشف الاسرار را

گشت ساقى خواجه از آب حميم * مر غلامان را و خوردند آن ز بيم

بعد از آن مىراندشان در دشتها * مىدويدندى ميان كشتها

قى در افتادند ايشان از عنا * آب مىآورد ز يشان ميوه‌ها

چون كه لقمان را در آمد قى ز ناف * مىبرآمد از درونش آب صاف