مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٤٠

[ تهذيب درون ، برتر از محفوظات ظاهرى است ]

از هواها كى رهى بىجام هو * اى ز هو قانع شده با نام هو

از صفت و ز نام چه زايد خيال * و آن خيالش هست دلال وصال

ديده‌اى دلال بىمدلول هيچ * تا نباشد جاده نبود غول هيچ

هيچ نامى بىحقيقت ديده‌اى * يا ز گاف و لام گل گل چيده‌اى

اسم خواندى رو مسمى را بجو * مه به بالا دان نه اندر آب جو

گر ز نام و حرف خواهى بگذرى * پاك كن خود را ز خود هين يك سرى

همچو آهن ز آهنى بىرنگ شو * در رياضت آينه‌ى بىزنگ شو

خويش را صافى كن از اوصاف خود * تا ببينى ذات پاك صاف خود

بينى اندر دل علوم انبيا * بىكتاب و بىمعيد و اوستا

گفت پيغمبر كه هست از امتم * كاو بود هم گوهر و هم همتم

مر مرا ز آن نور بيند جانشان * كه من ايشان را همىبينم بدان

بىصحيحين و احاديث و رواه * بلكه اندر مشرب آب حيات

سر امسينا لكرديا بدان * راز اصبحنا عرابيا بخوان

ور مثالى خواهى از علم نهان * قصه گو از روميان و چينيان

چينيان گفتند ما نقاش‌تر * روميان گفتند ما را كر و فر

گفت سلطان امتحان خواهم در اين * كز شماها كيست در دعوى گزين

اهل چين و روم چون حاضر شدند * روميان از بحث در مكث آمدند

چينيان گفتند يك خانه به ما * خاص بسپاريد و يك آن شما

بود دو خانه مقابل دربدر * ز آن يكى چينى ستد رومى دگر

چينيان صد رنگ از شه خواستند * پس خزينه باز كرد آن ارجمند

هر صباحى از خزينه رنگها * چينيان را راتبه بود از عطا

روميان گفتند نى نقش و نه رنگ * در خور آيد كار را جز دفع زنگ

در فرو بستند و صيقل مىزدند * همچو گردون ساده و صافى شدند

از دو صد رنگى به بىرنگى رهى است * رنگ چون ابر است و بىرنگى مهى است

هر چه اندر ابر ضو بينى و تاب * آن ز اختر دان و ماه و آفتاب

چينيان چون از عمل فارغ شدند * از پى شادى دهلها مىزدند

شه در آمد ديد آن جا نقشها * مىربود آن عقل را و فهم را

بعد از آن آمد به سوى روميان * پرده را بالا كشيدند از ميان