مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٣٧

[ شيطان ، پايه‌گذار مقايسه‌هاى بىاساس ]

اين جوابات قياسى راست كرد * پيش آن رنجور شد آن نيك مرد

گفت چونى گفت مردم گفت شكر * شد از اين رنجور پر آزار و نكر

كين چه شكر است او مگر با ما بد است * كر قياسى كرد و آن كژ آمده ست

بعد از آن گفتش چه خوردى گفت زهر * گفت نوشت باد افزون گشت قهر

بعد از آن گفت از طبيبان كيست او * كاو همىآيد به چاره پيش تو

گفت عزراييل مىآيد برو * گفت پايش بس مبارك شاد شو

كر برون آمد بگفت او شادمان * شكر كش كردم مراعات اين زمان

گفت رنجور اين عدوى جان ماست * ما ندانستيم كاو كان جفاست

خاطر رنجور جويان صد سقط * تا كه پيغامش كند از هر نمط

چون كسى كاو خورده باشد آش بد * مىبشوراند دلش تا قى كند

كظم غيظ اين است آن را قى مكن * تا بيابى در جزا شيرين سخن

چون نبودش صبر مىپيچيد او * كاين سگ زن روسپى حيز كو

تا بريزم بر وى آن چه گفته بود * كان زمان شير ضميرم خفته بود

چون عيادت بهر دل آرامى است * اين عيادت نيست دشمن كامى است

تا ببيند دشمن خود را نزار * تا بگيرد خاطر زشتش قرار

بس كسان كايشان ز طاعت گمره‌اند * دل به رضوان و ثواب آن دهند

خود حقيقت معصيت باشد خفى * بس كدر كان را تو پندارى صفى

همچو آن كر كه همىپنداشته ست * كو نكويى كرد و آن بر عكس جست

او نشسته خوش كه خدمت كرده‌ام * حق همسايه به جا آورده‌ام

بهر خود او آتشى افروخته ست * در دل رنجور و خود را سوخته ست

فاتقوا النار التي أوقدتم * إنكم في المعصية ازددتم

گفت پيغمبر به يك صاحب ريا * صل إنك لم تصل يا فتى

از براى چاره‌ى اين خوفها * آمد اندر هر نمازى اهْدِنَا

كاين نمازم را مياميز اى خدا * با نماز ضالين و اهل ريا

از قياسى كه بكرد آن كر گزين * صحبت ده ساله باطل شد بدين

خاصه اى خواجه قياس حس دون * اندر آن وحيى كه هست از حد فزون

گوش حس تو به حرف ار در خور است * دان كه گوش غيب گير تو كر است

اول آن كس كاين قياسكها نمود * پيش انوار خدا ابليس بود