مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٣٦

[ حكايت در نقد قياس‌هاى بىاساس ]

چون گناه و فسق خلقان جهان * مىشدى بر هر دو روشن آن زمان

دست‌خاييدن گرفتندى ز خشم * ليك عيب خود نديدندى به چشم

خويش در آيينه ديد آن زشت مرد * رو بگردانيد از آن و خشم كرد

خويش بين چون از كسى جرمى بديد * آتشى در وى ز دوزخ شد پديد

حميت دين خواند او آن كبر را * ننگرد در خويش نفس گبر را

حميت دين را نشانى ديگر است * كه از آن آتش جهانى اخضر است

گفت حقشان گر شما روشان‌گريد * در سيه كاران مغفل منگريد

شكر گوييد اى سپاه و چاكران * رسته‌ايد از شهوت و از چاك ران

گر از آن معنى نهم من بر شما * مر شما را بيش نپذيرد سما

عصمتى كه مر شما را در تن است * آن ز عكس عصمت و حفظ من است

آن ز من بينيد نز خود هين و هين * تا نچربد بر شما ديو لعين

آن چنان كه كاتب وحى رسول * ديد حكمت در خود و نور اصول

خويش را هم صوت مرغان خدا * مىشمرد آن بد صفيرى چون صدا

لحن مرغان را اگر واصف شوى * بر مراد مرغ كى واقف شوى

گر بياموزى صفير بلبلى * تو چه دانى كاو چه دارد با گلى

ور بدانى باشد آن هم از گمان * چون ز لب جنبان گمانهاى كران

آن كرى را گفت افزون مايه‌اى * كه ترا رنجور شد همسايه‌اى

گفت با خود كر كه با گوش گران * من چه دريابم ز گفت آن جوان

خاصه رنجور و ضعيف آواز شد * ليك بايد رفت آن جا نيست بد

چون ببينم كان لبش جنبان شود * من قياسى گيرم آن را هم ز خود

چون بگويم چونى اى محنت كشم * او بخواهد گفت نيكم يا خوشم

من بگويم شكر چه خوردى ابا * او بگويد شربتى يا ماشبا

من بگويم صحه نوشت كيست آن * از طبيبان پيش تو گويد فلان

من بگويم بس مبارك پاست او * چون كه او آمد شود كارت نكو

پاى او را آزمودستيم ما * هر كجا شد مىشود حاجت روا