مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٣٤

[ تمثيل ديگر ]

پرده اى ستار از ما بر مگير * باش اندر امتحان ما مجير

قلب پهلو مىزند با زر به شب * انتظار روز مىدارد ذهب

با زبان حال زر گويد كه باش * اى مزور تا بر آيد روز فاش

صد هزاران سال ابليس لعين * بود ز ابدال و امير المؤمنين

پنجه زد با آدم از نازى كه داشت * گشت رسوا همچو سرگين وقت چاشت

بلعم باعور را خلق جهان * سغبه شد مانند عيساى زمان

سجده ناوردند كس را دون او * صحت رنجور بود افسون او

پنجه زد با موسى از كبر و كمال * آن چنان شد كه شنيده ستى تو حال

صد هزار ابليس و بلعم در جهان * همچنين بوده ست پيدا و نهان

اين دو را مشهور گردانيد إله * تا كه باشد اين دو بر باقى گواه

اين دو دزد آويخت از دار بلند * ور نه اندر قهر بس دزدان بدند

اين دو را پرچم به سوى شهر برد * كشتگان قهر را نتوان شمرد

نازنينى تو ولى در حد خويش * اللَّه الله پا منه از حد خويش

گر زنى بر نازنين تر از خودت * در تگ هفتم زمين زير آردت

قصه‌ى عاد و ثمود از بهر چيست * تا بدانى كانبيا را نازكى است

اين نشان خسف و قذف و صاعقه * شد بيان عز نفس ناطقه

جمله حيوان را پى انسان بكش * جمله انسان را بكش از بهر هش

هش چه باشد عقل كل هوشمند * هوش جزوى هش بود اما نژند

جمله حيوانات وحشى ز آدمى * باشد از حيوان انسى در كمى

خون آنها خلق را باشد سبيل * ز انكه وحشىاند از عقل جليل

عزت وحشى بدين افتاد پست * كه مر انسان را مخالف آمده ست

پس چه عزت باشدت اى نادره * چون شدى تو حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ

خر نشايد كشت از بهر صلاح * چون شود وحشى شود خونش مباح

گر چه خر را دانش زاجر نبود * هيچ معذورش نمىدارد ودود

پس چو وحشى شد از آن دم آدمى * كى بود معذور اى يار سمى

لاجرم كفار را شد خون مباح * همچو وحشى پيش نشاب و رماح

جفت و فرزندانشان جمله سبيل * ز آنكه بىعقلند و مردود و ذليل

باز عقلى كاو رمد از عقل عقل * كرد از عقلى به حيوانات نقل