مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٣٣

[ تمثيل در اينكه امتحان ، درون را آشكار كند ]

گر چه آهن سرخ شد او سرخ نيست * پرتو عاريت آتش زنى است

گر شود پر نور روزن يا سرا * تو مدان روشن مگر خورشيد را

هر در و ديوار گويد روشنم * پرتو غيرى ندارم اين منم

پس بگويد آفتاب اى نارشيد * چون كه من غارب شوم آيد پديد

سبزه‌ها گويند ما سبز از خوديم * شاد و خندانيم و بس زيبا خديم

فصل تابستان بگويد اى امم * خويش را بينيد چون من بگذرم

تن همىنازد به خوبى و جمال * روح پنهان كرده فر و پر و بال

گويدش اى مزبله تو كيستى * يك دو روز از پرتو من زيستى

غنج و نازت مىنگنجد در جهان * باش تا كه من شوم از تو جهان

گرم‌دارانت ترا گورى كنند * طعمه‌ى موران و مارانت كنند

بينى از گند تو گيرد آن كسى * كاو به پيش تو همىمردى بسى

پرتو روح است نطق و چشم و گوش * پرتو آتش بود در آب جوش

آن چنان كه پرتو جان بر تن است * پرتو ابدال بر جان من است

جان جان چون واكشد پا را ز جان * جان چنان گردد كه بىجان تن بدان

سر از آن رو مىنهم من بر زمين * تا گواه من بود در روز دين

يوم دين كه زلزلت زلزالها * اين زمين باشد گواه حالها

كاو تحدث جهرة أخبارها * در سخن آيد زمين و خاره‌ها

فلسفى منكر شود در فكر و ظن * گو برو سر را بر آن ديوار زن

نطق آب و نطق خاك و نطق گل * هست محسوس حواس اهل دل

فلسفى كاو منكر حنانه است * از حواس اوليا بيگانه است

گويد او كه پرتو سوداى خلق * بس خيالات آورد در راى خلق

بلكه عكس آن فساد و كفر او * اين خيال منكرى را زد بر او

فلسفى مر ديو را منكر شود * در همان دم سخره‌ى ديوى بود

گر نديدى ديو را خود را ببين * بىجنون نبود كبودى بر جبين

هر كه را در دل شك و پيچانى است * در جهان او فلسفى پنهانى است

مىنمايد اعتقاد و گاه گاه * آن رگ فلسف كند رويش سياه

الحذر اى مومنان كان در شماست * در شما بس عالم بىمنتهاست

جمله هفتاد و دو ملت در تو است * وه كه روزى آن بر آرد از تو دست

هر كه او را برگ آن ايمان بود * همچو برگ از بيم اين لرزان بود

بر بليس و ديو از آن خنديده‌اى * كه تو خود را نيك مردم ديده‌اى

چون كند جان باژگونه پوستين * چند وا ويلا بر آيد ز اهل دين

بر دكان هر زرنما خندان شده ست * ز آنكه سنگ امتحان پنهان شده ست