مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤

[ ادامهء حكايت پادشاه و كنيزك ]

اى دواى نخوت و ناموس ما * اى تو افلاطون و جالينوس ما

جسم خاك از عشق بر افلاك شد * كوه در رقص آمد و چالاك شد

عشق جان طور آمد عاشقا * طور مست و خر موسى صاعقا

با لب دمساز خود گر جفتمى * همچو نى من گفتنيها گفتمى

هر كه او از هم زبانى شد جدا * بىزبان شد گر چه دارد صد نوا

چون كه گل رفت و گلستان در گذشت * نشنوى ز ان پس ز بلبل سر گذشت

جمله معشوق است و عاشق پرده‌اى * زنده معشوق است و عاشق مرده‌اى

چون نباشد عشق را پرواى او * او چو مرغى ماند بىپر ، واى او

من چگونه هوش دارم پيش و پس * چون نباشد نور يارم پيش و پس

عشق خواهد كاين سخن بيرون بود * آينه غماز نبود چون بود

آينه‌ت دانى چرا غماز نيست * ز انكه زنگار از رخش ممتاز نيست

بشنويد اى دوستان اين داستان * خود حقيقت نقد حال ماست آن

بود شاهى در زمانى پيش از اين * ملك دنيا بودش و هم ملك دين

اتفاقا شاه روزى شد سوار * با خواص خويش از بهر شكار

يك كنيزك ديد شه بر شاه راه * شد غلام آن كنيزك جان شاه

مرغ جانش در قفس چون مىطپيد * داد مال و آن كنيزك را خريد

چون خريد او را و برخوردار شد * آن كنيزك از قضا بيمار شد

آن يكى خر داشت ، پالانش نبود * يافت پالان گرگ خر را در ربود

كوزه بودش آب مىنامد به دست * آب را چون يافت خود كوزه شكست

شه طبيبان جمع كرد از چپ و راست * گفت جان هر دو در دست شماست

جان من سهل است جان جانم اوست * دردمند و خسته‌ام درمانم اوست

هر كه درمان كرد مر جان مرا * برد گنج و در و مرجان مرا

جمله گفتندش كه جان‌بازى كنيم * فهم گرد آريم و انبازى كنيم

هر يكى از ما مسيح عالمى است * هر الم را در كف ما مرهمى است

( ( گر خدا خواهد ) ) * نگفتند از بطر * پس خدا بنمودشان عجز بشر

ترك استثنا مرادم قسوتى است * نى همين گفتن كه عارض حالتى است

اى بسا ناورده استثنا به گفت * جان او با جان استثناست جفت