مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ١٠٠

[ قضا و قدر ، عقل آدمى را مىپوشاند ]

زين نسق مىگفت با لطف و گشاد * در ميانه گريه‌اى بر وى فتاد

گريه چون از حد گذشت و هاى هاى * زو كه بىگريه بد او خود دل رباى

شد از آن باران يكى برقى پديد * زد شرارى در دل مرد وحيد

آن كه بنده‌ى روى خوبش بود مرد * چون بود چون بندگى آغاز كرد

آن كه از كبرش دلت لرزان بود * چون شوى چون پيش تو گريان شود

آن كه از نازش دل و جان خون بود * چون كه آيد در نياز او چون بود

آن كه در جور و جفايش دام ماست * عذر ما چه بود چو او در عذر خاست

زُيِّنَ لِلنَّاسِ حق آراسته ست * ز آن چه حق آراست چون دانند جست

چون پى يسكن اليهاش آفريد * كى تواند آدم از حوا بريد

رستم زال ار بود وز حمزه بيش * هست در فرمان اسير زال خويش

آن كه عالم مست گفتش آمدى * كلمينى يا حميراء مىزدى

آب غالب شد بر آتش از نهيب * آتشش جوشد چو باشد در حجاب

چون كه ديگى حايل آيد هر دو را * نيست كرد آن آب را كردش هوا

ظاهرا بر زن چو آب ار غالبى * باطنا مغلوب و زن را طالبى

اين چنين خاصيتى در آدمى است * مهر حيوان را كم است آن از كمى است

گفت پيغمبر كه زن بر عاقلان * غالب آيد سخت و بر صاحب دلان

باز بر زن جاهلان چيره شوند * ز آن كه ايشان تند و بس خيره روند

كم بودشان رقت و لطف و و داد * ز آن كه حيوانى است غالب بر نهاد

مهر و رقت وصف انسانى بود * خشم و شهوت وصف حيوانى بود

پرتو حق است آن معشوق نيست * خالق است آن گوييا مخلوق نيست

تسليم كردن مرد خود را به آن چه التماس زن بود از طلب معيشت و آن اعتراض زن را اشارت حق دانستن بنزد عقل هر داننده‌اى هست كه با گردنده گرداننده‌اى هست

مرد ز آن گفتن پشيمان شد چنان * كز عوانى ساعت مردن عوان

گفت خصم جان جان چون آمدم * بر سر جان من لگدها چون زدم