عقلگرايى در تفاسير قرن چهاردهم ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٣

خصوصيات جن

دارند . و براى اثبات آن به آيهء 18 سورهء احقاف « 1 » استناد مىكنند . « 2 »

2 - « . . . جنيان هم مانند انسان‌ها مؤمن و كافر دارند ، بعضى صالح و بعضى ديگر فاسدند . » . « 3 » علامه آيات متعددى را شاهد براى اين سخن مىآورد از جملهء ، آيهء 56 سورهء ذاريات « 4 » 2 سورهء جن « 5 » و 31 سورهء احقاف . « 6 »

3 - « . . . اين نوع مانند نوع بشر داراى شعور و اراده است » . « 7 » علامه آيه‌اى را براى اين سخن خود گواه نمىآورد . به نظر مىرسد اين معنا را از مكلف بودن جن و متصف به ايمان و كفر نشدن آنها استنباط كرده است .

4 - « علاوه بر اين ، آنها مىتوانند كارهايى سريع و اعمالى شاق را انجام دهند كه از نوع بشر ساخته نيست . هم چنان كه در آيات مربوط به قصص حضرت سليمان عليه السّلام و اين كه جنيان مسخّر آن جناب بودند ، و نيز در قصهء شهر سبا ، آمده است » . « 8 »

علامه علاوه بر اين خصوصيات كه براى جن از قرآن استخراج مىكند ، اين مطلب را هم مىافزايد :

از كلام خداى تعالى استفاده مىشود كه ابليس از طائفهء جن بوده . . . چون در قرآن مىخوانيم : « كانَ مِنَ الْجِنِّ فَفَسَقَ عَنْ أَمْرِ رَبِّهِ » او از جن بوده و در آخر از امر پروردگارش سرپيچى كرد . « 9 »

اين خصوصيات را كه علامه به استناد آيات قرآن براى جن ذكر كرده ، يعنى اتصاف آنها به ايمان و كفر و صلاح و فساد ، مخاطب قرار گرفتن آنها در قرآن ، به نتيجهء اعمالشان رسيدن و اراده داشتن آنها ، همه و همه به يك چيز باز مىگردد و آن مكلف بودن

( 1 ) . . . . فِي أُمَمٍ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِمْ مِنَ الْجِنِّ وَ الْإِنْسِ . . . ؛ در امت‌هايى اعم از جن و انس كه پيش از ايشان گذشتند . ( 2 ) . الميزان ، ج 12 ، ص 152 ؛ ج 20 ، ص 39 . ( 3 ) . همان ، ج 20 ، ص 39 . ( 4 ) . وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ ؛ و جن و انس را نيافريديم مگر تا پرستشم كنند . ( 5 ) . . . . فَآمَنَّا بِهِ وَ لَنْ نُشْرِكَ بِرَبِّنا أَحَداً ؛ پس ( ما جنيان ) به آن ايمان آورديم و هيچ كس را شريك پروردگارمان قرار نمىدهيم . ( 6 ) . يا قَوْمَنا أَجِيبُوا داعِيَ اللَّهِ وَ آمِنُوا بِهِ . . . ؛ اى قوم ما ( جنيان ) دعوت كننده ( از طرف ) خداوند را اجابت كنيد و به او بگرويد . . . . ( 7 ) . الميزان ، ج 12 ، ص 151 و 152 ؛ ج 20 ، ص 39 . ( 8 ) . همان ، ج 20 ، ص 39 ؛ نيز ج 12 ، ص 151 و 152 . ( 9 ) . سورهء كهف ، آيهء 50 . همان ، ج 20 ، ص 39 .