عقلگرايى در تفاسير قرن چهاردهم ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٨
خصوصيات جن
هيچ ارتباطى هم با قدرت مادى ندارد . او تعدد اين بال‌ها را به تعدد پا در حيوانات ، حتى تا بيش از بيست عدد ، و همچنين به تفاوت در عقل انسان‌ها تشبيه مىكند . « 1 »
خصوصيات جن
خصوصيات جن
يكى از نكاتى كه قرآن دربارهء جن مطرح كرده است ، منشأ خلقت آنها است .
طنطاوى در تفسير سورهء الرحمن ، در برابر آيهء « خَلَقَ الْجَانَّ مِنْ مارِجٍ مِنْ نارٍ » « 2 » مىايستد و به استناد آن كه شعلهء آتش دائما تكان مىخورد و جابه‌جا مىشود ، نسبت دادن خلقت جن به آن را اشاره به اين مىداند كه نفوس جن همچنان نيازمند پيرايش و كامل شدن هستند . در واقع اين سخن او به استناد سخن علماى احضار روح است كه مىگويند :
يك روح كامل هنگام احضار شدن ، ثابت و آرام است ، در حالى كه يك روح ناقص در تشويش و اضطراب و حركت است . « 3 »
قرآن در سورهء احقاف ، از قول جنيان هنگام شنيدن قرآن نقل مىكند كه مىگويند :
« قالُوا يا قَوْمَنا إِنَّا سَمِعْنا كِتاباً أُنْزِلَ مِنْ بَعْدِ مُوسى » . « 4 » طنطاوى در تفسير اين آيه مىگويد كه آنها يهودى بوده‌اند و چون يهود به حضرت عيسى ايمان ندارند ، از او اسمى نبرده‌اند . « 5 » او در تفسير همين آيات به اقوال برخى علما اشاره مىكند كه معتقدند در بين جنيان نيز فرقه‌ها و مذاهبى مشابه آن چه در بين ساكنان زمين شايع است ، وجود دارد . در بين آنان يهودى ، مسيحى ، زرتشتى و بت‌پرست وجود دارد . همچنين آنها نيز مسلمان « مبتدعه » ، « قدريه » و معتقد به « خلق قرآن » دارند . « 6 » او در تبيين اين مطلب اظهار ترديد مىكند كه آيا وجود اين فرقه‌هاى مشابه در بين جنيان بدان علت است كه آنها ارواح انسان‌هاى ناقص ، مانند يهود ، بوده‌اند كه مرده‌اند يا اين كه ارواح نادان و سرگردان بدون جسم بوده‌اند كه دين و اخلاقشان از اخلاق و عقايد اهل زمين اقتباس شده است . او پرداختن به اين گونه مسائل را بر عهدهء امت اسلامى پس از خود مىداند كه
( 1 ) . همان ، ج 17 ، ص 2 . ( 2 ) . جن را از آميخته‌اى از شعلهء بىدود آتش آفريد . سورهء الرحمن ، آيهء 15 . ( 3 ) . الجواهر ، ج 24 ، ص 17 . ( 4 ) . گفتند : اى قوم ! ما همانا كتابى را كه پس از موسى فرستاده شده بود شنيديم . سورهء احقاف ، آيهء 30 . ( 5 ) . الجواهر ، ج 21 ، ص 126 . ( 6 ) . همان ، ص 125 .