رسائل فارسى ادهم خلخالى ( فارسى ) — الصفحة ٦٤٠

صحيفهء هشتم به يكى از دوستان

پس اگر خواهى كه با او باشى ، به سرّ * با او باش و به فاش او باش بنما

خدا را كم نشين با خرقه‌پوشان * رخ از رندان بىسامان مپوشان

در اين فرقه بسى آلودگى هست * خوشا وقت صفاى دُردنوشان

سخن مشهور و معقولى است كه مردان را از ده نه در قبا و يك در عبا يافته‌اند .

كيمياگر به غصّه مرده و رنج * ابله اندر خرابه يافته گنج

تا ظاهر شود كه يافتنى جدا . و بافتنى جدا . درويش را دو جهت است ، « لا » و « إلا » يك جهت داند ، و با هيچ‌يك از اين دو جهت اسم و رسم نگنجد . درويش يعنى ولى ، محمد يعنى ستوده ، به‌هرحال ، سعى كن در تجريد و تفريد بكوش و از حق تغالى بازخواه تا ولىّ ستوده گردى ، و اين نام بر تو عاريه نبود و خجالت بار نيارد . اگر بازوى پرزور حيدر كرّار نباشد از آهن تيغ ذو الفقار نباشد .

گر انگشت سليمانى نباشد * چه خاصيّت دهد نقش نگينى

شمشير چوبين ملدى سخره را هم شمشير گفتندى ، همان چوب بود و بدان نام حسام نشد . چشم از حال قالى بايد پوشيد و نظر بر مآلى استقبالى بايد گماشت تا از به نيام تن و غلاف تعيّن چون برآييم ، چوب ناهموار با فولاد جوهر كجا برابر باشد .

و يناسب ذلك الكلام ما قاله المولوىّ المعنوىّ :

جان بىمعنى در اين تن بىخلاف * هست چو شمشير چوبين در غلاف

تا غلاف اندر بود با حالت است * چون برآرى سوختن را آلت است

و اگر حجّت آرى كه به فرمان كردم نه به سر خود خوشت باد ، و ليكن اصلا فرق ما بين سابق و لا حق و مطلقا تفاوت در ميان پيشين و پسين مبين .

بالجملة به هر نامت كه مىخوانند گو بخوان و دربند آن يا توقّع غير آن ممان ، كه :

« الأسماء تنزل من السّماء » در حقيقت عام است نه خاصّ و دو تسميه دو طرف دارد . صاحب گلشن :

عناصر مر تو را چون امّ سفلى است * تو فرزند و پدر آباى علوى است

از آن فرمود ، عيسى گاه اسرا * كه آهنگ پدر دارم به بالا

توهم جان پدر نزد پدر شو * كه آهنگ پدر دارم به بالا