رسائل فارسى ادهم خلخالى ( فارسى ) — الصفحة ٦٣٨

صحيفهء هشتم به يكى از دوستان

كمال و حال است .

نان و حلوا چيست اين اعمال تو * جبّه پشمين برد اين شال تو

اين مقام فقر خورشيد اقتباس * كى شود حاصل كسى را در لباس

فإيّاك و الرّياء و عليك بالإخلاص ، و إيّاك و النفاق و عليك بالوفاق و ترك المقال و كتمان الحال . حافظ :

صوفى نهاد دام و سر حقّه باز كرد * بنياد مكر با فلك حقّه باز كرد

اى دل بيا كه ما به پناه خدا رويم * ز آنچ آستين كوته و دست دراز كرد

مملكت تن و ملك بدن را معركهء مهلكهء صورت‌سازى و لعبت‌بازى نشايد كرد ، كه شيّاد صيد شيد خود است نه صيّاد ديگران ، و خيمهء خيال باد بهتر است از خرقهء آباء و اجداد .

خدا زان خرقه بيزار است صد بار * كه حيلت باشدش در آستينى

مسخّر يار بايد شد تا مسخرهء اغيار نگردى . اگر كسى گويد كه : « من تشبّه بقوم فهو منهم » عذر خواه است . گوييم : مراد از اين مشابهت و مماثلت به سيرت است نه به صورت ، و موافقت نه به جامه و گفتار است ، بلكه مقصود از آن مجالست به سيرت و مضاهات به طاعات و صفات است ، و آن بىاين نمودى است بىبود . حافظ :

نه هركه چهره برافروخت دلبرى داند * نه هركه آينه سازد سكندرى داند

نه هركه طرف كله كج نهاد و تند نشست * كلاه‌دارى و آئين سرورى داند

هزار نكتهء باريكتر ز مو اينجاست * نه هركه سر بتراشد قلندرى داند

به قدر چهره هر آن‌كس كه شاه خوبان شد * جهان بگيرد اگر دادگسترى داند

غلام همّت آن رند عافيت سوزم * كه در گدا صفتى كيماگرى داند

ز شعر دلكش حافظ كسى شود آگاه * كه لطف نكته و سرّ سخنورى داند

و كذلك ما أقول : اذكر و اجمع و اكتب . و اگر به خاطر عجوزهء مصرى كلافهء معنى ناقص خود در دست هست از جملهء خريداران يوسف حقيقى شدن و در شمار مشتريان وى درآمدن مراد است ؛ بايد دانست كه قائل اين قول سر كلافه گم كرده است و سررشته از دست داده ، و اين سند كه بدان مستند شده است معتمد نيست . مثنوى :

زنان چون ناقصان عقل و دينند * چرا مردان ره ايشان گزينند