رسائل فارسى ادهم خلخالى ( فارسى ) — الصفحة ٥٩٨

( سؤال از سرّ قدر )

كعبه مردان نه از آب و گل است * طالب دل شو كه بيت اللّه دل است

و در خبر است كه : هركه به وليّى از اوليا و دوستى از دوستان خدا بد گويد ، چنان باشد كه به خداوند تعالى بد گفته باشد . للمولوى :

مسجدى كان اندرون اولياست * سجدگاه جمله است آنجا خداست

و در خبر است كه : ندا آمد به موسى ، على نبيّنا و عليه السلام ، كه : يا موسى ، من بيمار شدم و مرا عيادت نكردى . گفت : خداوندا ، ذات پاك مقدّس تو منزّه از آلايش مرض و فتور و قصور و تغيير و تبديل باشد . جواب داد كه : يا موسى ، فلان بندهء افكندهء من بيمار بود ، اگر وى را عيادت مىكردى چنان بود كه مرا عيادت كرده باشى .

طاعت من طاعت عبد خداست * تو نپندارى كه حق از من جداست

اين معيّت درنيابد عقل و هوش * زين معيّت دم مزن بنشين خموش

قرب حق يابنده دور است از قياس * بر قياس خود منه آن را اساس

چنان‌كه حق‌تعالى مىفرمايد : « وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ » ( ق 16 ) يعنى :

من به انسان از رگ كردن وى نزديكترم . و مىفرمايد كه : « وَ نَحْنُ أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْكُمْ وَ لكِنْ لا تُبْصِرُونَ » ( واقعه 85 ) يعنى : به شما از شما نزديكترم [ و ليكن شما نمىبينيد ] .

[ از اينجا صفحه‌اى افتاده باشد ]

از اين دو موجب قوّه و صحّت و ازدياد آن ديگرى مىگردد . پس عاقل كه ايثار فانى بر باقى و اختيار محنت باقى بر فانى كند ، چگونه سفلى را بر علوى و صورى را بر معنوى برگويند . للمولوى :

برگ تن بىبرگى جان است زود * وين ببايد كاستن آن را فزون

نان گل است و گوشت كمتر خور از اين * تا نمانى همچو گل اندر زمين

گر تو اين انبان ز نان خالى كنى * پر ز گوهرهاى اجلالى كنى

چهارم ، آنچه مقصودى است عكس آن مىطلبد و ضدّ مطلوب را مىجويد ، زيرا كه منظور وى نعمت و آسايش است و خود را به نعمت و بليّت و آزار مىاندازد و در ميان ماران گزند و سگان درنده كه دنياداران باشند مىافتد كه با نيش حسد و دندان طمع وى را مىگزند و مىدرند . للمولوى :