رسائل فارسى ادهم خلخالى ( فارسى ) — الصفحة ٥٤٩

روضهء سوم در بيان فحول علماء و علماء در باب ذمّ دنيا

و گفته است : « وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُها » ، يعنى : هيچ جنبنده‌اى نيست بر روى زمين مگر آنكه روزى وى بر خداست و وى كفيل رزق و ضامن روزى وى است .

در توكّل گر بود فيروزيت * حق دهد مانند مرغان روزيت

و گفته است : « وَ فِي السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ فَوَ رَبِّ السَّماءِ وَ الْأَرْضِ إِنَّهُ لَحَقٌّ مِثْلَ ما أَنَّكُمْ تَنْطِقُونَ » . يعنى : در آسمان است روزى شما و آنچه شما را وعده داده‌ايم ، يعنى در بهشت ، كه روزى خداست و رزق آينده است ، و دست تردّد و كسب شما از آن كوتاه . پس سوگند به آفريدگار آسمان و زمين كه اين معنى حق و راست است و شك و شبهه بدان راه ندارد . چنان‌كه گويند :

از مرگ مينديش و غم رزق مخور * كين هر دو به وقت خويش ناچار رسد

و گفت : « إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشاءُ بِغَيْرِ حِسابٍ » . يعنى : بتحقيق كه خداى تعالى روزى دهد هركه را خواهد چندان‌كه بشمار نيايد .

و گفت : « أَنَّ اللَّهَ يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ » . * يعنى : خداى پهن مىكند و فراخ مىگرداند روزى را بر هركه خواهد و تنگ مىكند بر هركه خواهد .

به چشم سر و ديدهء ظاهر نيز مىبينيد كه بسيار حريص دنيادوست متردّد هستند كه كم‌روزىاند و بسيار طفل و بىتدبير و بىحرص نيز هستند كه فراخ روزىاند ، چندين توانگرزاده كه به گدايى افتاده ، و چندين گدازاده كه به توانگرى بلكه به پادشاهى رسيده ، باز عبرت نمىگيرند ، و اين همه از براى نان جان مىدهند و از براى روزى مىميرند .

و در باب آخرت كه خداى تعالى در آن باب به طاعت و عبادت و رياضت امر فرموده و گفته است : هرچند در وادى آخرت بيشتر بكوشيد كمتر انگاريد و بيشتر از پيشتر كوشش نماييد كه آن جاى متقيان و پرهيزكاران و درويشان است و بىعمل صالح و عبادت پسنديده و طاعت شايسته بدان نتوان رسيد و شربت رحمت ما نتوان چشيد كه :

« فَمَنْ كانَ يَرْجُوا لِقاءَ رَبِّهِ فَلْيَعْمَلْ عَمَلًا صالِحاً وَ لا يُشْرِكْ بِعِبادَةِ رَبِّهِ أَحَداً » .

يعنى : پس هركه اميد رسيدن به رحمت ما دارد ، وى را بايد كه كردار نيكو و كار شايسته كند و در پرستش با پروردگار ، ديگرى را شريك نسازد .