رسائل فارسى ادهم خلخالى ( فارسى ) — الصفحة ٥٠٩
روضهء اوّل ( در بيان آيات وارده در مذمّت دنيا )
او از دنيا و ما فيها دوست‌تر دارى تا به وى چه رسد ، چنان‌كه در آيه بدان تصريح شده است ، و پيغمبر ، صلّى اللّه عليه و آله ، گفت : « لا يؤمن أحدكم حتّى أكون إليه أحبّ من والده و ولده و النّاس أجمعين » . هيچ‌يك از شما از ايمان بهره‌اى نداريد تا آنكه مرا از پدر و فرزند و از جميع مردمان دوست‌تر دارد .
و نه او را شناختى و نه رسول او را و إلّا در دوستى ايشان مجبور بودى و از سوداى ايشان مجنون گشتى و از سر دنيا و آخرت هر دو برخاستى تا از دنياى تنها چه بود . بيت :
آن كس كه تو را شناخت جان را چه كند * فرزند و عيال و خانه‌مان را چه كند
ديوانه كنى هر دوجهانش بخشى * ديوانهء تو هر دوجهان را چه كند
اين بىخبران در تجارت و معاملهء دنيا هرگز كثير را به قليل ندهند و عظيم را به حقير نفروشند ، بلكه مساوى را به مساوى تبديل نكنند و همه خواهند ادنى دهند و اعلى گيرند ، و در سوداى آخرت چرا عكس اين ورزند و از بسيار به اندك و از شىء به لا شىء و از باقى به فانى راضى شوند و قانع گردند . آنجا فريب خورند .
( 14 ) از اين است كه حق‌تعالى از روى تعجّب استفهام مىكند از اين طايفه و مىگويد : « أَ رَضِيتُمْ بِالْحَياةِ الدُّنْيا مِنَ الْآخِرَةِ فَما مَتاعُ الْحَياةِ الدُّنْيا فِي الْآخِرَةِ إِلَّا قَلِيلٌ » ، يعنى : آيا راضى و خشنود شديد به زندگانى دنيا از آخرت ، يعنى به ترك آن و اختيار اين ، پس بدانيد كه نيست متاع برخوردارى دنيا هرچه بكمال و بيشمار بود در جنب نعمت آخرت مگر اندكى يا هيچ اگرچه از آن اندكى بود . پس اين تجارت كه شما كرده‌ايد زيان بر زيان است و خلل بر خلل .
تجارت سودمند كه كار مرد دولتمند است آن است كه از سر مال و جان هر دو برخيزد در راه خدا ، چنان‌كه گفت : « وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ » ( انفال ، 72 ) و اين تجارت شما بهتر است و اين سودا شما را خوش‌تر است اگر بدانيد و آگاه شويد .
و هركه از رحمت حق نوميد است و به بقاى وى اميدش نيست و از آنچه خالق به خلق فرستاده است كه قرآن باشد خبر ندارد و از آن غافل و بدان جاهل است ، دل بر حيات دنيا مىبندد و از زندگانى وى خشنود مىباشد و بدان آرام مىگيرد .