رسائل فارسى ادهم خلخالى ( فارسى ) — الصفحة ١٧١

مهلك پنجم خشم و كين است

نشود مگر از خاك گور » . و مقرّر است كه رزق مقسوم است و حريص محروم .

و رسول ، صلّى اللّه عليه و آله ، فرمود : « اى امّتان من بر شما از دو چيز بيش از همه مىترسم : يكى طول امل ، ديگرى پيروى از هواى نفس شما . پس به تحقيق كه طول امل آخرت را فراموش شما گرداند و پيروى هواى نفس شما را از راه حق باز دارد » .

و اسامة بن زيد كه پسر زن رسول اللّه ، صلّى اللّه عليه و آله ، بود كنيزكى بخريد به نسيه ، يك ماه وعده ، رسول ، صلّى اللّه عليه و آله ، فرمود كه : « اسامه طول امل دارد كه گمان يك ماه زندگى به خود كرده است » . و يكى از صحابه خانه‌اى مىساخت .

آن حضرت بر آن گذشت و گفت كه : « مرگ نزديكتر و به‌شتاب‌تر از آنست كه آدمى به چنين كارها تواند پرداخت . آن شخص دست از آن كشيد و آن را موقوف داشت » . شعر :

درگذر از آز و از طول امل * نى كه آخر مرده خواهى اى دغل

تا يكى چون مور و موش از ابلهى * مىكنى جمع و به غارت مىدهى

مهلك پنجم خشم و كين است

مهلك پنجم خشم و كين است

قوله تعالى : « وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ » ، ( آل عمران ، 134 ) ، يعنى شيرمردان پرهيزگار آنانند كه سگ غضب را به مردم سر نمىدهند و آتش خشم خود را فرومىخورند و بدى را از مردمان عفو مىكنند و عناد و عداوت نمىورزند .

و در خبر است كه « خشم نار است ، چون فروخورى نور شود » .

و مروى است كه : « هركه از خلق بگذراند حق‌تعالى از وى بگذراند » . و رسول ، صلّى اللّه عليه و آله ، گفته است كه : « هيچ چيز نزد حق‌تعالى دوست‌تر از آن نيست كه كسى خشم خود را فروخورد . و هركه از خشم بگذرد خداى عزّ و جلّ دل وى را از ايمان پر كند » .

و گفته است كه : « دوزخ را درى است كه هيچ‌كس از آن به درون نرود إلّا آن كسان كه خشم خود بر مردمان برانند » . و فرموده است كه : « بر شما باد كه نفسهاى خود را دور داريد از دشمنى و كين با مردمان كه آن شما را از خداى تعالى مشغول و غافل گرداند » . شعر :

وقت خشم و وقت شهوت مرد كو ؟ * طالب مرد چنينم كو ؟ بگو

و علاج مرض خشم به كندن سبب و مادّه آنست از باطن . و اسباب آن پنج است :

اوّل تكبّر ، و آن به تواضع بشكند ، دوم عجب ، و آن به خودشناسى زوال پذيرد ،