رسائل فارسى ادهم خلخالى ( فارسى ) — الصفحة ٧٩

( سبب خلقت آدم معرفت خداوند به طريقهء تزكيهء نفس و اطّلاع و شهود )

مرآت اتمّ و مطلب اهمّ اوست . رباعى :

آن روز كه دوست صورت ما مىكرد * اسرار وجود را هويدا مىكرد

چون نيك بديديم طلسمى مىساخت * ذات و صفت خود اندر آنجا مىكرد

« فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ » ، ( مؤمنون ، 14 ) ، رباعى سبحانى :

آن گنج خفى نكرد ظاهرشان را * تا خلق نكرد حضرت انسان را

شمع است نمايندهء كس در شب تار * هرچند كه خودساخته باشد آن را

اگرچه در سر هر ذرّه‌اى هواى او است و در دل هر حبّه‌اى نواى او ، و آن جواد على الإطلاق محيط عالم انفس و آفاق است و با همهء موجودات مع و قرين ، و بىبود آن هست و بود اشيا نمود و بود صورت نبندد ؛ امّا ژنده‌پيل احمد جام چاشنى ديگر دارد ، يعنى انسان ، و از يك جهت به حسب حقيقت هر شىء كه هست هم بدين ترانه ترنّم دارد ، و از همه چيز بدان حضرت راهى است . « وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ » ، ( اسراء ، 44 ) ، و « كُلُّ حِزْبٍ بِما لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ » ، ( روم ، 32 ) ، اندرج الكلّ فى الكلّ ، و كلّ شىء حىّ ناطق .

آه من العشق و حالاته * أحرق قلبى بحراراته

ما نظر العين إلى غيركم * أقسم باللّه و آلائه

افراط صفت محبّت و غلبهء آتش عشق است كه خار اغيار را سوخته ، اين در مىگشايد و اين همه مىفرمايد و مىگويد ، رباعى :

در باغ جهان گشتم ، آن مرغ خوش‌الحان را * خود فاخته خود كوكو خود سرو روان ديدم

در عالم يكتايى كاغيار نمىگنجد * گفتا منم آن دلبر از هركه بپرسيدم

اى مُصحف رويت را اوراق جهان يكسر * شيرازهء آن گفتى ظاهر شده ببريدم

دلّالهء حسن تو مشّاطهء هر خوبى است * دل را به رخ خوبان مشتاق از آن ديدم

فرقى نشدم ظاهر در دايرهء وحدت * گر مورچهء لنگى ور پيل دمان ديدم

من عزلتى زارم از تفرقه بيزارم * در هرچه نظر كردم يك چيز از آن ديدم

فسبحان من تجلّى ذاته لذاته بذاته فى ذاته . نظم :

جناب عشق حق كرد اين تمنّا * كه در مشكات نور عالم‌آرا