رسائل فارسى ادهم خلخالى ( فارسى ) — الصفحة ٦٨
[ نام‌هاى ] سورهء فاتحة الكتاب
إِيَّاكَ نَعْبُدُ ، ترا دانيم و ترا خوانيم و ترا باشيم و ترا پرستيم .
وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ، يارى از تو خواهيم بر ثبات ايمان و گزاردن فرمان و مخالفت شيطان و كشيدن بار گران و نگهبان داشتن آشكارا و نهان .
اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ، بدار ما را به راه ايمان و موافقت قرآن و متابعت انبيا و ياران و همه نيكوكاران .
صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ ، توفيق ده ما را به طاعت و يقين و شفقت و پيش فرست ما را به راه جنّت و نگاهدار ما را بر طريق سنّت .
غَيْرِ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ وَ لَا الضَّالِّينَ ، و دور دار ما را از راه جهودان و ترسايان و راندگان و گمراهان و ناگرويدگان و خدمت‌ناگذارندگان .
برگزيده و خلاصه از تفسير ابو الفتوح رازى ، جلد اول ، صص 29 - 90 ، تصحيح عين حقى و ذكريا صح ، بنياد پژوهشهاى اسلامى ، آستان قدس رضوى ، 1371 .
[ نام‌هاى ] سورهء فاتحة الكتاب
[ نام‌هاى ] سورهء فاتحة الكتاب
بدانكه اين سوره را ده نام است : فاتحة الكتاب ، ام‌ّالكتاب ، امّ القرآن ، سبع مثانى ، وافيه ، كافيه ، مشافيه ، اساس ، صلاة ، و الحمد ، و هر يكى از خبرى و اثرى گرفته شده است :
[ 1 ] فاتحة الكتاب ، براى آنش خوانند كه اوّل كتاب است و افتتاح كتاب به اوست .
پس چون گشاينده است كتاب را خواننده گشايش قرائت به او كند و هركس كه تيمّن تبرّك خواهد ، ابتداى هر كار به او كند فاتحه خوانند او را . و گفته‌اند : براى آنش فاتحة الكتاب خوانند كه اوّل سوره‌اى كه فرود آمد اين سوره بود .
[ 2 و 3 ] ام‌ّالكتاب و امّ القرآن ، خوانند براى آنكه اصل كتاب است . چنان كه مكّه را « ام‌ّالقرى » خوانند ، چون اصل زمين از او بوده است . و مادر را « امّ » خوانند كه اصل فرزندان باشد . و گفته‌اند : براى آن ام‌ّالكتاب خوانند او را كه « امّ » آن باشد كه مرجع و مقصد با او باشد ، و قولى ديگر آن است كه « امّ » براى آن خوانند كه مجمع علوم و فضائل است .
[ 4 ] سبع مثانى ، خوانند كه هفت آيت است . و در « مثانى » چند قول گفته‌اند : يكى آنكه براى آنش مثانى گفتند كه الفاظ مثنّى و مكرّر در او چندى هست ، چون : رحمن و رحيم ، و إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيَّاكَ نَسْتَعِينُ ، و صراط و صراط ، و عليهم و عليهم . و قولى ديگر آن است كه : براى آنش « مثانى » خوانند