درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٨٧٣
مقالت هفتم از فنّ دوّم از جملهء بنجم كى در علم الهى است در عنايت واجب الوجود بمخلوقات او و رحمت او ايشان را و حكمت او در ايجاد ايشان
متكوّن مىشوذ در زمين - و تحت آن نيابى آن را خالى از حكمتى بالغه ، و نفعى عظيم . و همجنين جون نظر كنى ببحار - و بزرگى آن ، و آنج متكوّن مىشوذ در آن .
و از عنايت بارى جلّت عظمته آنست كى مادّه جون ممتنع شذ قبول او مر « 1 »
دو صورت را معا ، وجود الهى مقتضى بوذ مر تكميل مادّه را بإخراج آنج دروست بقوّت از قبول صور بفعل ، تقدير كرد بلطيف حكمت خويش زمانى غير منقطع در طرفين - كى « 2 »
خارج شوذ در آن زمان آن امور از قوّت بفعل : واحد [ ( ى ) ] بعد از واحدى ، بس صور در جميع آن زمان موجود گردذ در موادّ خويش ، و مادّه كامل به آن . و جون تجدّد فيض ابدىّ نبوذ « 3 »
از تجدّد امرى بيافتند اشخاص « 4 »
علوىّ داير از براى اغراضى علوىّ كى تابع آن شوذ استعداد [ ( ى ) ] غير متناهى - كى منضمّ شود بفاعلى غير متناهى « 5 »
الفعل و قابلى غير متناهي القبول ، بس لايزال خير راشح باشد ازلا - و ابدا ، و فيض حاصل شود بر هر قابلى بحسب استعداد او .
و از آنها كى عنايت الهى اقتضاء آن كرده « [ است ] » « ( آنست ) » كى اجرام نيّره از سماويّات « 6 »
متحرّك كردهاند ، و غير ثابت ، جه اگر ثابت شدندى تأثير بافراط - و تفريط كردندى ، و احراق كردندى هر جيز را كى مقابلهء « 7 »
نيّرات با آن دايم بو « ( ذ ) » ى ، و اثر ايشان به غير آن نرسيدى و اگر افلاك همه نيّر بودندى مادون خوذ را بشعاع احراق كردندى . و اگر همه خالى شدندى از نور ظلمت عامّ شذى هر جيز را كى در عالم كون و فساد است ، و اگر سماويّات متحرّك شدندى بحركتى واحده ملازم يك دايره بودندى ، و اثر شعاع بنواحى آن نرسيدى ، .
( 1 ) - هر - ط .
( 2 ) - كه غير - ط - مب .
( 3 ) - نبودى - ط .
( 4 ) - نيافتند اشخاصى - اصل - م .
( 5 ) - كى منضم شود بفاعلى غير متناهى در اصل مكرّر است .
( 6 ) - سماوات - اصل .
( 7 ) - مقابل - م .