درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٨٧٢
مقالت هفتم از فنّ دوّم از جملهء بنجم كى در علم الهى است در عنايت واجب الوجود بمخلوقات او و رحمت او ايشان را و حكمت او در ايجاد ايشان
يكى ازيشان بروح « 1 »
هوائىّ « 2 »
نارىّ ، و ديگر بمادّهء مائىّ ارضىّ ، و مجتمع « ( شوذ ) » ايشان را معا به آن قبول قوى فعّالهء سماوىّ - تا نخله را مىبينند - كى [ مى ] ميرد بقطع قلب او ، يعنى لب او - كى رأس اعلى « 3 »
اوست ، و خشك مىشود عروق ناشبهء او در ارض سفلى با « 4 »
بقاء مادّه نزد عروق ، جنانك [ ( مى ) ] ميرذ قلب « ( او ) » هم بانقطاع عروق ممدّه « [ نيز ] » اين هست ، « [ و ] واحدى ازيشان مصلحت خوذ با [ ( آ ) ] ن ديگر نمىشناسد .
و همجنين مىبينند اشخاص مر انواع را كى مسخّرند در ايلاد - باستثمار نبات و استنتاج حيوانات ، - بىآنك بشناسند كى مسخّر كيست و هم از براى ايلاد مسخّر كردهاند بواسطهء لذّتى - كى موجودست در حركت جماع ذكر را - در اعطاء و انثى [ ( را ) ] در قبول . - و بدرستى كى در نبات نهادهاند منافع بسيار ، - و طبايع غريب ، و خواصّ عجيب ظاهر در بدن انسان ، - و در غير آن ، بعضى از آن از كتب طبّ - و غير آن بشناسند .
و جون نبات را تنفّس نبود منكوس الرّأس بوذ - و آن اصل اوست كى در زمين است ، و جون آن را قطع كنند قوى او باطل شوذ ، و حيوان غير ناطق جون اتمّ بوذ از نبات رأس او از تنكّس بتوسّط بوذ ، [ ( و ) ] لكن مستقيم نشد . و انسان [ ( جون ) ] زايد بوذ بر هر دو رأس « 5 »
او « [ سوى ] » سما گشت - و قامت او منتصب شد ، جه او اشيا را كمالات نمىدهذ الّا بحسب آنج ملايم ايشان باشذ .
و از عنايت تصريف رياح است و سوق « 6 »
سحب - بواسطهء آن بمواضع [ ( بعيد از مواضع ) ] ارتقاء « 7 »
ايشان ، و نزول غيث كى به آن منتفع مىشود نبات - و حيوان . و جون اعتبار كنى ساير حوادث جوّ ، و آنج
( 1 ) - بروج - ط - بر اوج - مب .
( 2 ) - اهويتى - اصل .
( 3 ) - و اعلى - م .
( 4 ) - ط بى : با - اصل بىنقطه - م : تا .
( 5 ) - و رأس - اصل .
( 6 ) - شوق - ط .
( 7 ) - او بقاى - ط - مب .