درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٨٦٦
مقالت هفتم از فنّ دوّم از جملهء بنجم كى در علم الهى است در عنايت واجب الوجود بمخلوقات او و رحمت او ايشان را و حكمت او در ايجاد ايشان
و امّا آنج معدّ كردهاند مر افعال حيوانىّ را : قلب است ، و اغشيهء آن ، و شرائين ، و ريه ، و صدر ، و حجاب .
و امّا آنج معدّست « 1 »
- مر افعال نفسانىّ را - دماغ است ، و امّ آن ، و نخاع ، و اعصاب نابتهء از هر دو . و عضل ، و اوتار « 2 »
و عينان ، و اذنان « 3 »
، و زائدتان شبيهتان « 4 »
بحلمتي الثّدي ، و ثقب مصفاتىّ « 5 »
، و انف ، و لسان ، و جلد هر دو كفّ « 6 »
، و خصوص آنج بر انمله باشذ از آن .
و در هر يكى ازينها « 7 »
عضوى واحدست كى او اصل و رئيس است در آن جنس ، و ساير اجزاء باقيه تابعاند مرو را - و موافق فعل او را .
و كبد رئيس آلات غذا است . و معده را معدّ كردهاند مر هضم طعام را تا او را كيلوس گرداند - بمعونت آنج مطيف است بأو از اعضا . و اسنان را به جهت تصغير اجزاء طعام - و طحن آن - بمعونت لسان اسنان را - بتقليب « 8 »
طعام . و معاء دقاق و ماساريقا را به جهت نفوذ عصارهء كيلوس و صفوهء آن - به كبد . و مراره « ( را ) » به جهت تنقيهء دم منطبخ در كبد از فضل « 9 »
مرّهء صفرا . و طحال را به جهت تنقيهء دم مذكور از فضل مرّهء سودا .
و كليتان را به جهت تنقيهء دم از مايتى كى محتاج اليه است بسبب نفوذ غذا در مسالك ضيّقهء كبد - و مستغنى عنه است بعد از ان . و اوردهء متفرعه از عرق اجوف را به جهت ايصال دم بساير اعضاء ديگر . و مثانه و معاء غلاظ را به جهت قبول فضلهء رطب مائيى - كى در مثانه بول مىگردذ . و فضلهء يابس ارضىّ كى در معاء بر از « 10 »
مىگردذ ، و تفصيل « 11 »
ايشان را
( 1 ) - معد كردهاند - م .
( 2 ) - اوتاد - اصل - م .
( 3 ) - ادمان - م - اديان - ط - مب .
( 4 ) - زائدان شبيهان - اصل .
( 5 ) - مضافى - اصل .
( 6 ) - و كف - م .
( 7 ) - از پنهان - ط .
( 8 ) - بتغليب - م .
( 9 ) - ار فصل - اصل - او فضل - ط - مب .
( 10 ) - بر او - ط .
( 11 ) - لفضل - اصل - بعض - م - نقص - ط - مب .