درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٨٤٩

مقالت ششم از فنّ دوّم از جملهء بنجم كى در علم الهى است . در كيفيت فعل واجب الوجود و ترتيب « 2 » ( 2 ) - تركيب - م . ممكنات ازو

اختلافى باشذ در معلولات « 1 »

، و ازين است كى مستمرّ نشد كى از هر عقلى - عقلى و فلكى معا صادر شوذ ، و اگر اين مستمرّ شذى لازم آمذى تسلسلى كى امتناع آن را شناختى ، و اجسام غير متناهى بوذى ، و برهان گفته شذ بر آنك آن « 2 »

محالست .

و بسبب « 3 »

آن فيض از عقول منقطع شد « 4 »

كى ايشان متفاوت‌اند بكمال - و نقص « 5 »

، بس عقلى كى مفيدست جون عقلى [ ( كى ) ] مستفيد وجودست ازو نباشذ ، بل كى هر معلولى انقص است از علّت او . و عقول منتهى « ( مى ) » شوذ در نقص بعقلى كى صادر نشود ازو عقلى . - و حال درين جون حال است در انوار محسوسه ، جون نوريّت بعضى از آن مستفاذ « 6 »

باشذ از نوريّت بعضى تا منتهى شود در نقص بنورى - كى ظاهر نشود ازو نورى ديگر .

و تفاوت در كمال و نقص : گاه باشذ كى از جهت فاعل باشذ ، و گاه باشذ كى از جهت قابل باشذ ، و گاه باشذ كى از جهت هر دو باشذ - معا .

بس آنج او را قابلى نباشد تفاوت او در آن بسبب رتبت فاعل او باشذ .

و كمال واجب را علّتى نيست ، بل كى او وجودى محض است كى مشوب نيست بأو فقرى ، و نقصى ، و عقل اوّل اكمل ممكنات است - و اشرف آن ، و او فقيرست در نفس خوذ ، و غنىّ است بواجب .

و وجود معلول از علّت نه به آن است كى از علّت جيزى منفصل مىشود ، - جه « 7 »

انفصال - و « 8 »

اتّصال از خواصّ اجسام است ، بل به آن است كى معلول موجودست بعلّت فحسب جنانك حال است در اشراق « 9 »

نور آفتاب ، و ممتنع نيست در بديههء عقل كى معلول قبول كند از علّت خويش بعد از صدور او از آن هيئتى يا هيئاتى . و جون عقل اوّل از واجب قبول

( 1 ) - كه در معلولات باشد - م .

( 2 ) - شد كه آن - م .

( 3 ) - به جهت - م .

( 4 ) - نشذ - اصل .

( 5 ) - نقيص - اصل .

( 6 ) - مستعاد - م .

( 7 ) - كه - م .

( 8 ) - او - م .

( 9 ) - اشرف - اصل - ط - اشراف - مب .