درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٨٤٧
مقالت ششم از فنّ دوّم از جملهء بنجم كى در علم الهى است . در كيفيت فعل واجب الوجود و ترتيب « 2 » ( 2 ) - تركيب - م . ممكنات ازو
و تعقّلات ، و آنج مانند اينهاست ، مقولاند بر آنك صادقاند بريشان بتشكيك نه بتواطوء ، بس لازم نيايد تساوى لوازم ايشان - اگر اين اشيا علل مستقلّه بودندى مر آن « 1 »
لوازم را ، فكيف - كى حقّ « 2 »
آنست كى ايشان مستقلّ بإيجاد نيستند ، بل كى شروطى است آن را .
و از جايزات است كى صادر نشود باعتبار اين اشيا از عقل اوّل جيزى غير عقل ثانى ، و همجنين از هر « [ عقلى ] » عقلى ديگر فقطّ ، و على هذا ، - تا صادر شود از عقلى از عقول باعتبار آنج در آنست از امثال اين امور [ ( يا ) ] باعتبار مقايست او به غير او ، يا مشاركت « ( او ) » با او ، موجوداتى ديگر ، يا موجودى ديگر - غير عقل . و اين [ ( ا ) ] عتبارات در عقل اوّل مثالى گردند ، و انموذجى - و تمهيدى - مر كيفيّت صدور كثرت از واحد . - نه بر آن وجه است كى ممكن نيست كى آنج در نفس امرست بخلاف اين باشذ .
و آنج در هر فلكى كلّيّست مر كواكب سيّاره را از افلاك بسيار ، و آنج در فلك كواكب ثابته است ، يا در افلاك آن - از كواكب ، دلالت مىكند بر آنك ممتنع است صدور آنها از عقلى كى او ثانى عقول باشذ ، يا ثالث [ ( آن ) ] يا رابع آن ، - جه حاصل نشود « 3 »
درو از حيثيّات ، و حاصل نشود او را از نسب « 4 »
با « 5 »
غير او آنج وفا كند بأين كثرت مختلفه - كى حاصل باشذ ازو .
و آنج صادق مىشود بر واجب لذاته از اضافات و سلوب جايز نيست كى ايجاب صدور كثرتى كند ازو ، - جه تعقّل اينها بعد از ثبوت غيرست - « 6 »
بس اگر اينها را مبدأ ثبوت آن غير كنند دور باشذ . و اينك واجب يا عقل يا نفس تعقّل ذات خوذ كند صحيح نشود كى باعتبار آن صادر شود امرى غير آنج صادر شود از غير آن از اعتبارات ، - جه تعقّل
( 1 ) - مر اين - م .
( 2 ) - حقّ آن - م .
( 3 ) - شوذ - اصل .
( 4 ) - نسبت - ط .
( 5 ) - يا - ط - مب .
( 6 ) - غرست - اصل - عسيرست - م .