درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٨٤٠

مقالت بنجم از فنّ دوّم از جملهء بنجم كى در علم الهى است در بيان آنك صفات واجب الوجود لذاته موجب كثرتى نيستند نه بحسب تقوّم ذات او و نه بحسب آنج درو متقرّر شود بعد از تقوّم ذات او .

متحرّك شود مادّه . و ازين جهت نفس وجود اين صورت معقوله قدرت نبود ، و نه ارادت ، و تو تحقيق كنى از آنج شناختى آن را . كى واجب الوجود ارادت « 1 »

او مغاير الذّات نيست مر علم او را كى ذات اوست با ( ا ) عتبار سلبى .

و جون گويند كى او واحدست معنى آن سلب شريك باشذ - و نظير ، و سلب انقسام . و جون گويند قديم است معنى آن سلب بدايت باشذ از وجود او . و جون گويند « ( كى ) » كريم است ، و جواد ، و رحيم ، معنى آن اضافهء او باشذ بافعالى كى ازو صادر شذه باشند . و جون گويند او مبدأ كلّ است معنى آن اضافه باشذ « 2 »

هم . و جون گويند « ( كى ) » او خيرست ، به آن نخواهند الّا آنك او مبرّاست از مخالطت نقص « 3 »

، و آنج بقوّت باشذ ، و اين سلب است با آنك او مبدأ هر كمالى و نظاميست ، و اين اضافه است .

و در جملهء صفات واجب كى غير نفس ذات اوست لابدّست كى :

يا سلبىّ باشذ ، جنانك مىگوئيم كى : او جسم نيست ، و جوهر نيست ، و عرض نيست ، و حالّ نيست ، و محلّ نيست . يا اضافىّ جنانك مىگوئيم كى او مبدأست ، و فاعل . يا مركّب از اضافه و سلبى ، جون اوّل ، جه او آنست كى مسبوق به غير نباشد ، و سابق باشذ بر غير . و جون مريد ، جه او آنست كى عالم باشذ بآنج صادر مىشود ازو ، و آن صادر منافى او نباشذ .

و وصف او بمبدأيّت اضافهء واحده است او را ، كى مصحّح جميع اضافات است . - و وصف او بآنك ممكن نيست سلبى واحدست - كى جميع سلوب تابع اوست . - و اين همجنان است كى داخل مىشود در تحت سلب جماديّت از انسان « 4 »

، سلب حجريّت ، و مدريّت ازو . و اگر اضافات او همه راجع نشدى بأضافهء واحده اضافات مختلفه ايجاب اختلاف

( 1 ) - از ذات - م .

( 2 ) - اضافهء او باشد بافعال - ط .

( 3 ) - نقض - ط .

( 4 ) - ايشان - م .