درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٨٣٢

مقالت جهارم از فنّ دوّم از جملهء بنجم كى در علم الهى است در آنج واجب الوجود را بان وصف كنند از صفات جلال و اكرام

و بحقيقت روشن شذ ازين كى : علم او نشايد كى انفعالىّ باشذ ، جنانك ما استفادت صور [ ( ت ) ] خانه از خانه مىكنيم ، بل كى : علم او فعلى باشذ ، - جه نفس وجود اشيا ازو ، نفس معقوليّت ايشان باشذ او را ، و تو ميدانى كى علم او بعلم او بأين معقولات ، آن بعينه صدور اشياست ازو ، جنانك علم او بعلم او بذات او ، نفس وجود اوست ، و همجنين است « ( حال ) » در علم ما بعلم « ( ما ) » بأمرى ، - جه علم ما بأ [ و ] وجود اوست در اذهان ما ، و درست نيست كى گويند وجود او در اذهان ما يك بار ديگر بيابند - تا « 1 »

علم ما بعلم ما اين وجود ثانى باشذ ، بل كى وجود او مرّة واحده بيش نيست ، و آن علم ماست بأو ، و علم ما بعلم ما بأو ، و هم برين قياس - تا آنگاه « [ كه ] » اعتبار معتبر منقطع شود .

و جون جنين باشذ نسبت معلومات بأو - نسبت صورت خانهء باشذ كى تصوّر بكنى آن را ، و خانه را بنا كنى بر حسب آن ، الّا آنك تو محتاج مىشوى باستعمال آلاتى - تا متوصّل شوى « [ تو ] » به بناء خانه ، و آنجا تصوّر كافى است در صدور فعل ازو ، بل كى علم او معنى صدور صور معلوماتست ازو ، و جون علم او بما سواى او بسبب علم است بأسباب او ، كى به آن واجب مىشود او ، بس او حينئذ وجوب امكان اشيا را در ذوات ايشان بداند ، [ ( و ) ] وجود ايشان بأسباب ايشان . و علم او بأمور ممكنه برين وجه يقينى « 2 »

است .

و نشايد كى ظنّىّ باشد - البتّه .

و جون حىّ عبارت است از : درّاك « 3 »

فعّال ، بس واجب لذاته حى باشد .

و از آنها كى دلالت مىكند بر علم واجب ، و حيوة او ، آنست :

كى انسان « 4 »

از آن جهت نفس خود را دانست كى نفس او مجرّدست ، و او

( 1 ) - با - م - سه نسخهء ديگر نقطه ندارد .

( 2 ) - تعيّنى - م .

( 3 ) - از ادراك - اصل .

( 4 ) - ايشان - اصل .