درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٩٨
مقالت ششم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم الهى است در بيان آنك واجبست كى عقل حىّ باشذ و مدرك ذات خوذ . و غير خود [ ( و ) ] در جگونگى آن ادراك
ايشان ، جون : وجود ، و وحدت ، و امثال ايشان . ، بس تعقل ذات - و تعقل غير ، متعاكسان باشند ، - جه هر جه تعقّل غير خوذ نكند - تعقّل « 1 »
ذات خوذ نكند « 2 »
، - و هر جه تعقّل ذات خوذ نكند « 3 »
- تعقّل غير « ( ذات ) » خود نكند . - و هر جه صحيح باشذ كى معقول غير شود - اگر قائم شوذ بذات خوذ عقلا لذاته باشذ ، و معقولا لذاته .
و تلخيص بيان اين دعاوى بعد از استعانت بآنج گذشت آنست كى هر جيزى كى تعقّل جيزى كرد - او را باشذ كى تعقّل اين كند كى تعقّل آن جيز كرده است ، - و هر جيز كى او را اين باشذ ، « ( او را ) [ ( اين باشد ) ] كى تعقّل ذات خوذ كند بس هر جيز كى تعقّل جيزى بكند او را باشذ كى تعقّل « 4 »
ذات خود بكند . - و هر معقولى ( كى ) قائم بذات خوذ « باشد » ممكن باشذ كى او را تعقّل كنند با « 5 »
غير او « [ و معنى تعقّل او با « 6 »
غير او ] » و كونه معقولا مع الغير - مقارنت « 7 »
اوست غير را - در قوّت عاقله كى تعقّل ايشان كرده باشذ . بس او مقارن غير باشذ و از آن قوّت عاقله نيز ، [ ( و ) ] ممتنع نباشذ برو - كى جون قائم شود بذات خوذ مقارن معنى معقول شود ، و اگر ممتنع باشذ برو اين ، به جهت مانعى باشذ - غير ذات او ، بس ممكن باشذ من حيث ذاته - كى عاقل باشذ . و جون ممكن شد برو اين « 8 »
مدرك ذات خوذ باشذ و از آن لوازم ذات دائما ، جه ادراك ذات او امرى نيست غير ذات او ، - تا صحيح باشذ برو كى يك بار متّصف شود به آن و ادراك ذات خوذ كند و يك بار متّصف نشود « ( به آن ) » و « 9 »
ادراك ذات خوذ نكند .
( 1 ) - بعقل - اصل .
( 2 ) - بكند در جميع نسخ .
( 3 ) - بكندم : - ط - مب .
( 4 ) - تعقّلى - ط .
( 5 ) - يا - م .
( 6 ) - يا - ط .
( 7 ) - مقاربت - م - ط - مشاربت - مب .
( 8 ) - اين كه - م - اين او - ط - مب .
( 9 ) - ولى - اصل .