درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٩٧

مقالت ششم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم الهى است در بيان آنك واجبست كى عقل حىّ باشذ و مدرك ذات خوذ . و غير خود [ ( و ) ] در جگونگى آن ادراك

باشذ ذات خوذ را . و ازين است كى نمىيابيم امرى ضرورى در ادراك مفهوم انا الّا حيوة « 1 »

، - كى عبارت است از وجود الشّيء عند نفسه ، و مىدانيم « [ كه ] » جميع ما وراء آن خارج است از ما : وجودى باشذ - يا « 2 »

عدمى ، - لازم باشذ . نفس را - يا مفارق . - و على هذا ، بس هرج در مادّه باشد محجوب باشد از ذات خوذ ، به جهت آنك « 3 »

وجود او غير او را باشذ ، نه نفس او را . و هر جه متحصّل نشود بنفس خوذ ممكن نيست كى او را جيزى حاصل شود ، جه حاصل بحقيقت او را نباشد ، بل آن جيز را « [ باشد ] » كى او حاصل است « 4 »

آن را ، و متحصّل است بأن .

و ازين ظاهر شوذ كى هيولى جسميّت و صورت كى حالّ است درو ، و جميع مركّبات . و اعراض - هيج « 5 »

جيز ازيشان عاقل نيست ، و نه حىّ على الإطلاق .

و عقل جون مجرّد است - و قائم بذات خوذ ، واجب باشد كى ادراك ذات خوذ كند ، و ادراك او ذات خوذ را نفس ذات او باشذ - نه زايد برو ، جنانك تقرير كرده شذ در نفس « 6 »

بدليل آنك صورت « [ او ] » كى مطابق است او را ، اگر حاصل شود جيزى را - كى از شأن او آنست « 7 »

كى ادراك كند مدرك باشذ او را ، و نفس حصول صورت او را ادراك او بأشذ صورت را ، بس جون قائم شود بذات خوذ واجب باشذ [ ( كى ) ] ادراكا « 8 »

لذاته باشذ ، - جه قيام « 9 »

او بذات او حصول اوست او را ، جون كلّ واحد از اعراض اگر قائم شوذ بذات خوذ .

بس هر جه مدرك ذات خوذ باشذ از شأن « 10 »

او آن باشذ كى ادراك غير كند ، جه علم بملزوم مقتضى علم است بلازم او - جون لزوم لذاته باشذ ، و جميع ماهيّات را لوازمست ، و اگر خوذ نباشد الّا لوازم عامّ

( 1 ) - الحياة - م .

( 2 ) - كى - اصل .

( 3 ) - كى - اصل .

( 4 ) - اوست - ط - مب .

( 5 ) - و هيچ - م .

( 6 ) - نفسى - ط .

( 7 ) - كى از شان او ازست - اصل . - ازيشان كه او آنست - م .

( 8 ) - ادراك - ط .

( 9 ) - قائم - ط .

( 10 ) - ازيشان - م .