درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٩٥

مقالت بنجم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم الهى است در آنك تشبه بعقل غايت حركات سماوى است

بر آن وجه كى تحقيق آن كردى در بيش « 1 »

و واجب است كى بدانى كى خروج كمالات بفعل « 2 »

امرى كلّيست - كى ممكن نيست - كى غايت حركات جزئىّ گردذ ، بلك واجب آنست كى غايت حركات جزئىّ امورى جزوىّ باشند كى لازم ايشان باشد « 3 »

اين معنى كلّى ، و آن امور اگر جه دلالت كرد ما را بر آن اختلاف حركات ، لكن ما را بمعرفت ماهيّات متخالفهء ايشان سبيلى نيست . و آن « 4 »

كمالات اين نيست كى بيرون آيذ « 5 »

به حركت اوضاع فلك - از قوّت بفعل ، جه اوضاع خارج بفعل « 6 »

كمالاتى باشند بقياس با جسم نه با محرّك آن جه كمالى « [ كه ] » لايق است بمحرّك آن تشبّه اوست بمبدأ مفارق او در صيرورت او برئ از قوّت . لكن كمال - و تشبّه ، واقع مىشوند بتشكيك بر امورى مختلفة الحقائق - وقوع اللّوازم ، بس اينجا شىء مائى هست كى حاصل مىشود محرّك هر فلكى « [ را ] » بتحريك كى آن كمالست بقياس با محرّك ، و تشبّه بقياس با مبدأ مفارق . و آنج تابع حركات سماوىّ « [ است ] » از نفع عالم سفلىّ قادح « 7 »

نيست در آنك غايت از حركات ايشان نفع آن نيست ، - جه آنج [ ( او ) ] از ضرورت غايت است « 8 »

، غير نفس غايت حقيقىّ است ، بلك بسيار باشذ كى غايت باشذ بعرض « 9 »

. - و اين بر اقسام است :

از آن يكى آنست كى امرى باشذ كى لابدّ بوذ از حصول آن تا غايت را بيابند بآنك علّت او باشذ جون صلابت حديد تا قطع تمام شود .

و از آن يكى آنست [ ( كى همجنان باشذ بآنك لازم علّت باشذ ، جون لون دكنت « 10 »

حديد را .

و از آن يكى آنست ) ] كى امرى باشذ كى لازم غايت باشذ جون

( 1 ) - از بيش - م ط - مب .

( 2 ) - بعقل - اصل .

( 3 ) - باشند - اصل - م .

( 4 ) - و اين - م .

( 5 ) - آمذ - اصل .

( 6 ) - بفعلى - م .

( 7 ) - مادم - اصل .

( 8 ) - غايب - ط .

( 9 ) - بعرم - ط .

( 10 ) - لون و لنت - اصل - كون دكنت - م . - دكنه بضم اول رنگى است مايل بسياهى ( شرح قاموس ) .