درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٨٥
مقالت جهارم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم الهى است در كيفيت آنك عقل مصدر اجسام است
رفت بيان استحالت آن كى يكى ازيشان علّت ديگر باشذ ، يا « 1 »
واسطهء مطلقه « 2 »
در وجود ديگر .
و جوهر « [ ى ] » نفسانى هم نباشذ ، و الّا متعلّق باشذ بجسم ، و فاعليّت او من حيث هو كذلك بواسطهء جسمى باشذ كى بأو متعلّق است ، و ما سخن در آن گوئيم كى آن جسم ازو صادر شذه است ، و لابدّ باشد از انتهاء در آخر امر « 3 »
بعقلى كى او مصدر اجسام باشذ بعد از واجب الوجود .
و كيفيّت اين مصدريّت آنست : كى مبدأ مفارق ازو فايض مىشود وجود هيولى باعانت « 4 »
صورت من حيث هي « 5 »
صورة ما لا من حيث هي هذه الصّورة المعيّنه ، - جه اگر من حيث [ هو ] بعينها « 6 »
بوذى هيولى باقى نماندى بعد از مفارقت آن صورت بعينها ، و صحيح نبودى تعاقب صور بر هيولى واحده ، و كونه صورة ما امرى واحد نيست بعدد ، بس كافى نباشذ در وجود هيولى كى واحدست بعدد ، و ازين است كى هيولى در وجود خويش مفتقر شذ ( ه ) بواحدى بعدد - دايم الوجود غير صورت - كى مفتقرست « 7 »
بهيولى بوجه ما : خواه جايز باشذ مفارقت صورت از هيولى ، و خواه جايز نباشذ ، و مضاف « 8 »
شوذ به آن واحد صورت من حيث طبيعتها النّوعيّه « 9 »
، و مجتمع شوذ از هر دو علّتى « 10 »
تامّه هيولى را مستمرّة الوجود با او .
و آن مبدأ نظير شخصى باشذ كى استبقاء سقفى كند بدعامات متعاقبه - كى ازالت يكى مىكند - و اقامت ديگرى بدل آن ، - و آن
( 1 ) - با - اصل .
( 2 ) - معلقه - اصل .
( 3 ) - در احرام - اصل - م .
( 4 ) - يا غايت - م .
( 5 ) - هو - اصل - م .
( 6 ) - كذا و الظاهر : من حيث تعيّنها .
( 7 ) - مفيدست - م - غير مفتقر - مب .
( 8 ) - منضاف - م .
( 9 ) - الشرعيّه - اصل .
( 10 ) - و علتى - م .