درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٨٢
مقالت سيّم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم الهى است در بيان استناد ما لا يتناهى از حركات و حوادث بعقل « 7 » ( 7 ) - بفعل - ط - مب .
شذ از علّت حادثه . و حادث است باعتبارى و به اين « 1 »
سبب مستند حادثات شد « 2 »
، - جه :
مراد « ( ما ) » از حادثات كى موضوع قول ماست كى : كلّ حادث فله علّة حادثه ماهيّتى است - كى حدوث ، و تجدّد عارض « [ او ] » شده باشذ - از آن روى كى معروض آنست ، و حركت جنين نيست ، بلك او لذاتها حادث است ، بمعنى آنك ماهيّت او آن حدوثى است كى به آن اينجا نفس تغيّر « 3 »
- و لا ثبات ميخواهيم « 4 »
. و جون آن حدوث يا « 5 »
تجدّد يا تغيّر ، بهر كدام عبارت كى خواهى كى تعبير ازو كنى دايم باشذ ، مفتقر نباشد بآنك علّت او حادث باشذ ، الّا آنك عارض شود او را تجدّدى و تغيّر [ ( ى ) ] - كى زايد باشند برو ، جون « 6 »
حركت حادثه بعد از آنك نبوده باشد ، بخلاف حركت متّصلهء دايمه - كى شناختى كيفيّت تعلّق او بأراد « ا » ت كلّىّ و جزوىّ . و حدوث علّتى كى معلول حادث « 7 »
به آن مفتقر است لازم نيايد كى حدوثى باشذ زايد ، و الّا صحيح نبودى اسناد حوادث به حركت دايمه .
و حاصل آنست كى كلّ واحد از متغيّرات منتهى مىشوذ بماهيّتى دايمه - كى نفس تغيّرست ، و آن حركت است كى معرّفست « 8 »
بآنك او هيئتى است كى ممتنع است ثبات او لذاتها ، بس به جهت دوام او « 9 »
علّت او حادثه نبود ، و به جهت آنك نفس تغيّر است صحيح شد كى او علّت متغيّرات « [ با ] » شذ و اگر نه اين حركت بوذى :
لازم آمذى از تأثير واجب لذاته در معلول اوّل او جنانك زوذ باشذ كى بدانى ، دوام معلول معلول او « 10 »
، و همجنين تا منتهى « 11 »
شود بحوادث عنصرىّ البتّه .
( 1 ) - و نه اين - اصل - م .
( 2 ) - باشد - اصل .
( 3 ) - به غير - ط . - مب .
( 4 ) - ميخواهم - ط - مب .
( 5 ) - با - اصل .
( 6 ) - و جون - م .
( 7 ) - حادثات - م .
( 8 ) - معروفست - م .
( 9 ) - كه او - ط .
( 10 ) - دوام معلول او - ط .
( 11 ) - مساهى - اصل .