درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٨١
مقالت سيّم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم الهى است در بيان استناد ما لا يتناهى از حركات و حوادث بعقل « 7 » ( 7 ) - بفعل - ط - مب .
موصل بحدّ « 1 »
اوّل نشود . - بس او حادث باشذ بعد آن الموصليّه ، بعديّتى كى مجامع « 2 »
قبليّت « 3 »
نشود ، - نه « 4 »
جون بعديّت ذاتىّ ، و آن حادث هم آنىّ الوجودست ، بس ميان [ ( آن ) ] موصليّت بحدّ اوّل ، و آن لا موصليّت به آن - و او آن آنيست كى درو سبب حركت از آن حدّ تا به آنجا كى حركت بأو منتهى شد . به جهت مخالف « 5 »
يا « [ زمانى ] » باشذ ، يا نباشد . اگر نباشذ تتالى آنات لازم آيد ، و اگر باشد آن زمان سكون است ، بس حركت منقطع شوذ - و حفظ زمان نكند ، بس حركتى كى حافظ زمان است مستدير باشذ . آنگاه حدوث محرّك از آن حدّ مستدعى وجود حركتى متّصله مستمرّ باشد ، بس اگر مستقيمه باشذ كلام عايد گردذ ، بس واجب باشذ كى مستدير باشد : خواه بين الحركتين المستقيمتين زمان « 6 »
سكونى باشذ و خواه نباشد .
بس هيج حادثى نيست الّا آنك منفعل است از حركات دورىّ سماوىّ .
و ازين است كى اگر سماويّات ، يا جيزى از آن حادث بوذى ، مفتقر شدى بسماويّات « [ ى ] » ديگر - كى متحرّك بودند [ ( ى ) ] بر دوام - حركتى دورىّ و اينها آن باشند كى كلام ما در آن است . بس سماويّات ثابتاند - و دايم بر حالت واحد « [ ه ] » در ذوات ايشان و اعراض قارّهء « 7 »
ايشان ، لكن بسبب حركات مختلف ايشان ، ايشان را اختلاف اضافاتى حاصل مىشوذ جنانك گذشت .
و اين حركت « 8 »
دورىّ مفتقر نشود بعلّتى حادثه - . به جهت آنك او را ابتداء زمانى نيست ، و او دايم است باعتبارى ، - و بأين سبب مستغنى
( 1 ) - بجد - م .
( 2 ) - جامع - ط .
( 3 ) - سلبيّت - م .
( 4 ) - به - ط - مب .
( 5 ) - كذا فى النسخ الاربع و مقصود از جملهء معترضه توضيح دادن آن لا موصليت است .
( 6 ) - زمانى - م .
( 7 ) - و اعراض وارده - ط .
( 8 ) - حركات - اصل .