درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٨٠

مقالت سيّم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم الهى است در بيان استناد ما لا يتناهى از حركات و حوادث بعقل « 7 » ( 7 ) - بفعل - ط - مب .

تغيّر - و تجدّد است ، و او را ورا ( ى ) اين مفهومى نيست ، بس دوام اين ماهيّت و ثبات آن دوام تغيّر باشذ ، و ثبات او ، و آن شىء حركت دائم « [ ه ] » است .

و اگر فرض انقطاع او كنند در حالتى مستحيل باشذ بعد از آن حدوث حادثى ، به جهت آنك جون حادث نشد « 1 »

در حالتى ، جه موجب بود حدوث او را بعد از آن حالت . - و بضرورت مفتقر شود بحادثى و آن حادث نيز مفتقر شود به مثل خوذ ، بس حدوث بعد از انقطاع حركت دايمه متصوّر نباشذ ، و هرگاه كى فرض حركت « 2 »

دايمه كردند ، استفهام بلم منقطع شد .

و لابدّ اين حركت دورىّ باشد ، و الّا لازم آيذ انقطاع آن ، - بدليل آنك حركت مستقيمه در يك جهت الى غير النّهايه نروذ ، به جهت وجوب تناهى جهات - و ابعاد . و « 3 »

لابدّ باشد آن « 4 »

حركت را از انقطاع به جهت وجوب سكون ميان هر دو حركت مستقيم « 5 »

متضادّ - يا متخالف « 6 »

هر جگونه كى باشند ، - جه حركات مستقيمه لابدّ باشد كى بسوى جهتى باشند ، و لابدّ آن جهت حدّى باشذ كى منتهى شود به آن ، و محرّكى كه موصل جسم است به آن حدّ : خواه ميل باشذ ، و خواه طبيعت ، و خواه هر جيز « ( ى ) » كى باشذ ، واجب است كى مغاير آن باشد - كى « 7 »

محرّك است از آن حدّ به جهتى ديگر - كى مخالف آن باشذ ، و لا شكّ موصل بحدّى موجود باشد حال الوصول اليه بضرورت آنك علّت « 8 »

وصول است و وصول آنىّ الوجودست ، و « 9 »

سبب مقتضى حركت از آن حدّ بحدّى ديگر كى مخالف او باشذ - در جهت [ ( وجود ) ] او ، مجامع « 10 »

وجود سبب

( 1 ) - شد - ط .

( 2 ) - حركتى - م - ط .

( 3 ) - و بتعاود - م - ط - مب .

( 4 ) - و آن - ط .

( 5 ) - منقسم - م .

( 6 ) - متحالف - اصل - ط .

( 7 ) - و - ط .

( 8 ) - بضرورت اقل عيلت - م .

( 9 ) - دو - ط .

( 10 ) - جامع - ط .