درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٧٧

مقالت سيّم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم الهى است در بيان استناد ما لا يتناهى از حركات و حوادث بعقل « 7 » ( 7 ) - بفعل - ط - مب .

و اگر ثانى باشذ بعضى از قوّت اگر قوىّ نباشذ بر تحريك آنك كلّ تحريك او كرده [ ( است ) ] لا شكّ قوىّ باشذ بر تحريك اصغر از آن .

آنگاه كلّ را ممكن باشد تحريك آن اصغر را حركاتى اسرع ، بس تحريك كند در مثل زمان تحريك جزو - تحريكى كى عدد آن بيش « [ تر ] » باشذ ، بس عدد مبتدا از وقت معيّن اگر صادر شوذ از جزء ، اقلّ « [ از ] » آن باشد كى اگر صادر شود از كلّ ، جه او ابطأ « 1 »

است ، بس آن بعضى باشد از صادر از كلّ ، و ابتداء هر دو يكى است ، و واجب باشذ كى ناقص شود مقوىّ عليه - نه از جهت مبتدا ، و آنج ناقص شذ از جهتى او « 2 »

متناهى باشذ از آن جهت ، بس صادر از جزء متناهى باشذ از جهات ، و محال مذكور راجع گردذ ، - و بأين روشن شود استحالت اشتراك ايشان هر دو در فعل ، و خلاف درين باشذ كى فعل كلّ اشدّست از فعل جزء و هر قوّتى كى در جسمى است محتمل تجزّى است ، بس هيج جيز از قوى غير متناهى موجود نباشذ در جسم .

و هيج قوّتى از قوى جسمانىّ غير متناهية التّحريك نيست ، خواه : تعلّق او بجسم تعلّق حلول باشذ - يا تعلّقى بوجهى ديگر . جه قوّت غير متناهى اگر تحريك جسمى كند در مسافتى بكلّ قوّت خويش ، نه ببعضى - تا اين نباشذ كى قوّت ارادىّ امساك كند از تشديد حركت و كمال آن قوّت بدوام تحريك منصرف شود « 3 »

، و قوّتى ديگر متناهى تحريك آن جسم كند بعينه در آن مسافت بعينها ، لا محاله هر يك ازيشان - تحريك در زمانى كنند « 4 »

، و نسبتى باشذ زمان ايشان را بضرورت ، و همجنين سرعت حركت هر دو و بطوء ايشان را نسبتى باشذ ، و هيج شكّى « 5 »

نيست در آن كى قطع جسم آن مسافت را بقوّت غير متناهى در زمانى « 6 »

باشذ كى اقصر

( 1 ) - ابطال - اصل .

( 2 ) - از - اصل .

( 3 ) - نشود - م .

( 4 ) - كند - ط .

( 5 ) - شك - ط .

( 6 ) - مب بى : در زمانى .