درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٦٩

مقالت دوّم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم آلهى است در آنك اگر عقل نبودى نفوس در تعقلات خويش از قوت بفعل نيامذى و آنك مستند كمال ذاتى نفس عقل است

مقالت دوّم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم آلهى است در آنك اگر عقل نبودى نفوس در تعقلات خويش از قوت بفعل نيامذى و آنك مستند كمال ذاتى نفس عقل است

مقالت دوّم از فنّ اوّل از جملهء بنجم كى در علم آلهى است در آنك اگر عقل نبودى نفوس در تعقلات خويش از قوت بفعل نيامذى و آنك مستند كمال ذاتى نفس عقل است

هيج شىء از اشياء مخرج ذات خوذ نباشد از قوّت بفعل در امرى از امور ، - جه اگر ذات او اقتضاء خروج كردى بفعل ، بقوّت نبودى اصلا . و هر جه مخرج ذات خود باشد از قوّت بفعل اعتبار كونه بالفعل اشرف باشذ « [ از ] » اعتبار كونه بالقوّه بس واجب « ( با ) » شذ كى ذات او اگر از نفس خود قبول كمال كند اشرف باشذ از ذات او ، و اين محال است .

آنگاه بسيط واحد از آن روى كى « [ بسيط است ] » و واحد - درست نباشذ كى « [ فاعل آن باشد كه ] » قابل اوست ، و الّا فعل او به جهتى باشذ ، و قبول او به جهتى ديگر ، بس درو تركيب مائى « 1 »

باشد ، هذا خلف .

و جون اين ثابت شذ ، بس نفسى « 2 »

كى عاقل « 3 »

بوذه باشذ بقوّت بعد از آن بالفعل عاقل « 4 »

گردذ لابدّ [ ( باشذ ) ] او را از مخرجى در آن بفعل - كى آن « ( يا ) » عقلى باشد ، يا مستند بعقلى ، و برهان آن اينست كى :

نفس جون صورتى معقوله ازو غايب شود : گاه باشد كى مفتقر مىشود در استعادت آن صورت بكسبى جديد ، و گاه باشذ كى مفتقر نمىشود در استعادت آن بكسب .

و صورت مدركه جون حاضر باشذ نزد قوّت مدركه قوّت از آن غايب

( 1 ) - تاپى - م .

( 2 ) - نفس - ط .

( 3 ) - فاعل - م .

( 4 ) - فاعل - م .