درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٥٠
مقالت ششم از فنّ دوّم از جملهء سيّم كى در علم طبيعى است در ابديت نفس و احوال او بعد از خراب بدن
و نفس انسان « 1 »
من حيث وحدتها و بساطتها واجب است كى حادث نباشد بسبب آنج در مباحث علل و معلولات شناختهء . بل كى او وقتى حادث باشد كى درو اعتبار اثنينيّتى بكنند « 2 »
جون انضياف اضافهء با « 3 »
غير آن بأو - جه علّت قديمه جون لذاتها اقتضاء صدور امرى كند ازو منفكّ نشوذ البتّه از تعلّق آن امر بأو ( و متوقّف نشوذ آن تعلّق بأو ) بر شرطى ، پس « 4 »
منعدم نشوذ تعلّق معلول بعلّت فاعلى او اصلا ، و اگر جه جايز باشد انعدام تعلّق او بعلّت قابلى اگر او را قابلى « 5 »
باشد جنانك در اعراض . و تقرير آن از بيش رفت ، و محتاج است بفضل تأمّلى - و ذهنى ثاقب .
و ازين هم ظاهر شوذ كى جوهر وحدانى « 6 »
نفس معدوم نشوذ ، - جه اگر معدوم شوذ سبب عدم او يا : وجود امرى باشد - يا عدم امرى .
اگر وجود امرى باشد لابدّ بوذ كى ( تابع او شود عدم علّت نفس كى قدم آن واجب است به جهت استحالت صدور قديم از حادث ، و كلام در عدم ) علّت نفس عايد گردذ . همجنين تا عدم واجب لازم آيد « 7 »
جنانك زوذ باشد كى بدانى ، و آن محال است .
و اگر عدم امرى باشد ، آن « 8 »
امر معدوم : يا قديم باشد ، و محال عايد گردذ ، يا حادث - و حينئذ لازم آيد از عدم او كى سابق است بر آن عدم نفس قبل از وجود او ، جنانك لازم آيد از عدم او كى متأخّرست از وجود او [ عدم ] نفس بعد از وجود او . پس نفس من حيث وحدتها و بساطتها حادث باشد بسبب سبق عدم او بر وجود او ، و فرض كرده شد كى او حادث نيست - ازين حيثيّت هذا خلف .
( 1 ) - انسانى - م .
( 2 ) - نكنند - ط .
( 3 ) - يا - ط .
( 4 ) - ط بى : پس .
( 5 ) - قابل - ط .
( 6 ) - وجدانى - م .
( 7 ) - ط بى : آيد .
( 8 ) - ط بى : آن .