درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٧٢٨
مقالت بنجم از فنّ دوّم از جملهء سيّم كى در علم طبيعى است در منامات و وحى و الهام و معجزات و كرامات و آثار غريب كى از نفس صادر شود و درجات عارفان و مقامات و كيفيت رياضت ايشان
عقل استعمال آن مىكند - در تدبير بدن ، پس مستعلى شود بر حسّ ، و تمكين ان نكند از مشغول « 1 »
داشتن او ، بل كى امعان كند در اثبات افاعيل خويش بآنج « 2 »
منطبع شود از صور درو كالمشاهد ( ه ) گردذ بسبب انطباع آن در « 3 »
حواسّ - بر وجهى كى از آن انطباع فهم كنند ، و بحقيقت شناختهء آن را . و اين در حال جنون ، و مرض باشد . و گاه باشد كى مثل آن عارض شوذ عند الخوف - بسبب عروض ضعف نفس ، و انخزال « 4 »
او ، و استيلاء ظنّ ، و وهم كى هر دو معين تخيّلاند بر عقل .
و دوّم آنك : نفس قوىّ نباشد بر آن وجه كى ذكر آن از بيش رفت ، - پس محتاج شوذ باستعانت ( حال اليقظه بآنج دهشت حسّ ، و حيرت خيال آرذ ، جنانك از بيش رفت ) و در اكثر ، اين در ضعفاء العقول باشد ، و در آن كس كى در اصل جبلّت بدهش ، و حيرت نزديك باشد .
و گاه باشد كى استعانت كند بعضى از آنان كى ايشان را استنطاق [ بغيب ] كنند بدويدن بشتاب ، و لا يزال مىدوذ تا از تعب زبان « 5 »
بيرون آرذ ، و نزديك باشد كى غشى كند ، و ضبط كنند آنج تكلّم به آن كند . و بسيار باشد كى استعانت كنند بعضى ازيشان بتأمّل جيزى شفّاف - كى مرعش بصر باشد ، و مدهش آن بشفيف آن جيز ، يا بتأمّل لطخى از سوادى برّاق ، يا جيزى كى درخشد - يا موج زند ، و اعانت كند برين هم ايهام مسيس « 6 »
جنّ ، و اسهاب در كلام مخلّط ، و تركيب اصباغ مفرّجه ، و تبخيرات ، و اين همه نقص است ، و اخلال بقوى ، و افساد آن ، و تعطيل آن ، و اين محمود نيست بيش علماء . - و گاه باشد كى مجتمع شود ضعف عايق و قوّت نفس بتطريب ، جنانك بسيارى را مىباشد از مرتاضين از اولو الكدّ . و رقص ( و تصفيق ، ) و تدوير رءوس ، و آنج مشاكل اينست ، از آنهاست كى « 7 »
بعضى متكهّنه مىكنند .
( 1 ) - او مشغول - ط .
( 2 ) - با آنچه - م - ط - تا آنج - ظ .
( 3 ) - ط بى : در .
( 4 ) - انجزال - م .
( 5 ) - زيان - اصل .
( 6 ) - مسبلس - م .
( 7 ) - ط بى : كى .