درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٦٩٧
مقالت اوّل در اثبات وجود نفس و آنك معقولات او ممكن نباشذ كى در ( آلتى ) بدنى « 1 » ( 1 ) - كه در بدن - م . ( حاصل شود و آنك او در تعقل كى كمال ) ذاتى اوست از بدن مستغنيست
و خيال كى تخيّل نفس « 1 »
خود نمىكند ، - جه اينها را آلات نيست - بآلات ايشان ، و نه بإدراكات ايشان ، و ايشان را فعلى نيست الّا بآلات ايشان . و قوّت عقلى بخلاف اين است ، - جه او ادراك ذات خود مىكند ، و از آن ادراكات خود ، و جميع آنج گمان مىبرند كى آلتست او را .
و ديگر آنك : اگر نفس جسمانى بوذى در [ ذ ] ات خوذ ، يا در تعقّل خود ، خسته شدى ، و كلال حاصل شدى او را بتكرّر افاعيل قوى ، لا سيّما اگر تراخى واقع نشوذ ميان افعال ، و تجربت دلالت برين كرده است و علّت اين آن است كى افاعيل بقوى قائمهء بأبدان - موضوعات آن قوى منفعل مىشوذ از آن افعال ، و انفعال نباشد الّا از قاهرى كى قهر طبيعت منفعل كند ، و منع كند او را از مقاومت ، پس ضعيف گرداند منفعل را ، و قوّت قائمه بأو با او « 2 »
ضعيف شوذ ، و قوّت عقلى بإدراك معقولات زيادت مىشود . و جون نفس را ملالى « 3 »
عارض شود از تفكّر در معقولات ، آن باعتبار قوى جسمانى باشد . و اگر آن از براى كلال نفس بوذى - موجب كلال او مشحّذ « 4 »
قوّت او نبوذى .
و ديگر آنك اگر جسمانى بوذى ادراك ضعيف در عقب قوىّ نكردى - جنانك ما ادراك رائحهء ضعيفه از قويّه نمىكنيم ، و نه نور ضعيف بعد از قوىّ ، - و قوّت عقلى بسيار باشد كى ادراك قوىّ - تقويت « 5 »
او كند - بر ادراك ضعيف ، فضلا عن أنّه لا يضعفها عنه ، و ديگر آنك اگر نفس جسمانى بوذى مانده شدى « 6 »
بعد از سنّ « 7 »
وقوف - نزد انحطاط ، و ما آن را در اغلب بعد از اربعين مىيابيم ، - پس لازم آمذى اختلال شعور او بذات او - و معقولات او ، و جنين نيست و اگر هرم از كلال نفس بوذى مطّرد شدى در هر بيرى . و جون افكارى
( 1 ) - خيال - اصل .
( 2 ) - تا او - ط .
( 3 ) - ملالتى - م .
( 4 ) - مسخّد - ط .
( 5 ) - بقويت - اصل - ط .
( 6 ) - نشدى - ط .
( 7 ) - حس - م .