درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٦٩٤
مقالت اوّل در اثبات وجود نفس و آنك معقولات او ممكن نباشذ كى در ( آلتى ) بدنى « 1 » ( 1 ) - كه در بدن - م . ( حاصل شود و آنك او در تعقل كى كمال ) ذاتى اوست از بدن مستغنيست
نباشد . و اگر شيئيت « 1 »
باشد با زائدى جون خصوص مقدارى و غير آن ، پس جزو بر كلّ زيادت شده باشد . و اگر نه اين باشد ، و نه آن ، پس شيئيّت را جزوى باشد كى اولا شىء باشد ، و اين همه محال است .
و از معلومات است كى محلّ معقول « 2 »
غير منقسم محلّ سائر معقولات است ، و همجنين آنك نزد او مدركى غير ذى وضع حاضر شد اوست كى ساير مدركات نزد او حاضر مىشوذ ، پس مدرك از ما ذى وضع ( حاضر شد « 3 »
) را و غير ذى وضع را نه جسم است ، و نه جسمانى ، - در ذات خود .
و آن كس كى تأمّل ملكاتى كند كى متجزّى نشود بتجزيه اتّصالى ، جون شجاعت ، و جبن ، و تهوّر ، و ملكهء فطنت ، و علم ، بداند « 4 »
كى اينها حاصل نشود ( جسم را ) ، و نه عرضى را كى سارى باشد در آن ، و الّا منقسم شود بقسمت اتّصالى . و جزو جسم را نيز حاصل نشود ، و اگر جه « 5 »
جايز باشد كى در ذات خود جزء لا يتجزّى باشد ، و الّا اين اشياء بأسرها ذوات اوضاع باشند . و ادراك ما ذات ما [ را ] زايد نيست بر ذات ما ، - جه شعور بكلّ واقع نشوذ بىشعور بأجزاء آن . و جنانك مستمرّ شد شعور انسان بذات او با غفلت ( از اجزاء بدن او : از قلب ، و دماغ ، و غير ايشان ، همجنين مستمرّ شد شعور او بذات او با غفلت ) او از آنج فرض كنند كى فصل نفس باشد ، و مجهول ، و اگر شعور او بذات خود از براى صورتى بوذى كى در ذات او از ذات او « 6 »
حاصل شدى مشار اليه بوذى به هو ، نه به انا ، پس ادراك او ذات خود را بأمرى زايد نيست : صورت باشد ، يا غير او ، وجودى ، يا غير وجودى .
و مىيابيم كى ما نزد آنك شاعريم بذات ما ، و نزد آنك اشارت مىكنيم به آن در ذات ما ، نمىيابيم الّا امرى كى مدرك ذات خودست . و آنج فرض مىكنند از سلب موضوع ، يا محلّ ، ( يا ) اضافهء بدنى « 7 »
، يا امرى ديگر ، هر جيز كى باشد او عرضى است ، و خارج ازو ، و اگر او را فصلى مجهول بوذى با آنك مدرك ذات خودست - بىصورتى ، و ذات او جنانك هست « 8 »
( 1 ) - و اشيئيت - اصل - و اگر فرق - م .
( 2 ) - معلول - م .
( 3 ) - ط : بىحاضر شد .
( 4 ) - بدانى - اصل .
( 5 ) - ط بى : جه .
( 6 ) - ط بى : از ذات او .
( 7 ) - بذى - م .
( 8 ) - بيست - ط .