درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٦٥٠

مقالت جهارم از فن اوّل از جملهء سيم كى در علم طبيعى است در كايناتى كى حدوث ايشان از عناصر نه بتركيب است

در بسائط ممتزجات ما را هيج سبيلى بحصر آن نيست ، و اگر نه كثرت آن بوذى - نه بوذى آنج حاصل مىشوذ بسبب آن از انواع كاينات - و اصناف آن و اشخاص آن ، به اين كثرتى كى مشاهدست - كى بسبب كثرت در عدّ - و حصر نمىآيند . و سببيّت مزاج اين متكوّنات را ، جنانك زوذ باشد كى تحقيق كنى آن را از طريق تحصيل استعدادست مر وجود آنها را ، نه از طريق آنك اسباب فاعلى آنها باشند .

مقالت جهارم از فن اوّل از جملهء سيم كى در علم طبيعى است در كايناتى كى حدوث ايشان از عناصر نه بتركيب است

مقالت جهارم از فن اوّل از جملهء سيم كى در علم طبيعى است در كايناتى كى حدوث ايشان از عناصر نه بتركيب است

آنج متكوّن مىشوذ از عناصر - بىآنك يكى از آنها جزوى باشد ازو ، منقسم مىشوذ بآنج حادث مىشود فوق الارض ، و بآنج حادث ميشوذ در ارض .

امّا آنج حادث مىشوذ فوق الأرض ، از آن بعضى آن است كى سبب آن اشراق آفتاب است بر مياه - و أراضى رطبه ، جه اشراق او تحليل مىكند از رطب بخارى ، و از يابس دخانى ، پس جون بخار صعود كند :

بسيار باشد كى متلطّف شوذ و هوا گردذ ، و بسيار باشد كى بطبقهء بارده از هوا رسذ - و متكاثف شوذ ، و سحابى مجتمع گردذ ، و مطرى متقاطر و گاه باشد كى سحاب از تكاثف هوا باشد بسرماء سخت . و بسيار باشد كى سرما قوىّتر باشد از آن ، و سحاب را بفسراند بيش از تشكل « 1 »

او به شكل قطرات ، و برف ببارذ . يا بفسراند سحاب را بعد از تشكل او « به آن » و تگرگ ببارذ . و اگر به آن طبقه برسذ اگر بسيار باشد ضباب گردذ ، و اگر اندك باشد و متكاثف شود بسرماء . شب اگر فسرده نشوذ طل فرو آيذ « 2 »

يعنى شب نم ، و اگر فسرده شوذ صقيع فرو آيذ ، يعنى زاله « 3 »

. و جون دخان صاعد شود مختلف با بخار و هر دو با هم مرتفع ( شوند ) تا هوا بارد

( 1 ) - شكل - اصل - ط .

( 2 ) - يا طلّ فرود آيد - ط‍

( 3 ) - ژاله .