درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٥٣١
( مقالت اوّل ) در مقادير [ و ] اعداد كى كميت قار الذات شامل ايشان باشذ
( فن دوم ) از جملهء دوم در فلسفهء اولى « 1 » ( 1 ) - كه در فلسفهء اولى است - ط . ( در اقسام اعراض وجودى و اعتبارى ) و آن هفت مقالت است
( فن دوم ) از جملهء دوم در فلسفهء اولى « 1 »
( در اقسام اعراض وجودى و اعتبارى ) و آن هفت مقالت است
( مقالت اوّل ) در مقادير [ و ] اعداد كى كميت قار الذات شامل ايشان باشذ
( مقالت اوّل ) در مقادير [ و ] اعداد كى كميت قار الذات شامل ايشان باشذ
اقسام مقدار سه است : خط ، و سطح ، و بعد تام ، و آن را جسم تعليمى خوانند ، بس خط طولى باشد تنها ، بىاعتبار عرض ، و عمق ، و ( لى ) سطح طولى و عرضى باشد فحسب ، بىاعتبار عمق . و بعد تام طول « 2 »
و عرض ، و عمق است .
و فرق ميان اين مقادير و ( ميان ) جسم طبيعى ، آن است - كى هر يكى ازين مقادير متبدّل ميشوذ بر جسمى واحد ، با آنك آن جسم به حال خود باشد ، بىتبدّلى ، و متبدّل غير ، غير متبدّل باشد . نمىبينى كى باره « 3 »
موم را ، ( جون ) مشكل كنى باشكال مختلف ، جگونه طول او زيادت ميشوذ يك بار ، و كم ميشوذ ديگر بار « 4 »
، و هم جنين عرض ، و عمق آن با آنك جسميّت او در جميع احوال همان است كى بوذ . بس هر يكى از خط ، و سطح ، و عمق ، عرض « 5 »
باشند در جسم ، بس مجموع ايشان نيز كى بعد تام است هم عرض باشد ، جه متقوم نشوذ جوهرى بمجموع اعراضى كى او را غير ايشان مقوّم نباشد « 6 »
.
و هيچ يك را ازين امتدادات وجودى در اعيان باستقلال نيست .
اما خط به جهت آنك اگر در اعيان باشد آنج ملاقى ازو باشد جهت سطح را غير آن باشد كى ملاقى باشد ازو جهت ديگر را ، بس در عرض منقسم شوذ . و سطح اگر هم جنين بيابند ملاقى ازو جهت جسم را غير ملاقى باشد
( 1 ) - كه در فلسفهء اولى است - ط .
( 2 ) - طولى - اصل .
( 3 ) - مادهء اصل .
( 4 ) - يك بار - م .
( 5 ) - عرضى - م - ط .
( 6 ) - اعراض نباشد - اصل .