درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٥٢٤
مقالت هفتم از فن اوّل از جملهء دوّم كى در فلسفهء اولى است در جوهر و عرض و احوال كلى ايشان
جرا طلب كردى فرح « 1 »
فلان ، گويد لأنّ الامر حسن « 2 »
و اگر گويند جرا ايثار كردى آنج او حسن است ؟ اگر جواب دهد بخيزى كى عايد شود به او ، يا بشرّى ، كى منتفى شوذ ازو ، سؤال بايستد ، و الّا واقف نشود . -
جه حصول خير هر جيزى را ، و زوال شر ازو مطلوب است ، لذاته ، مطلقا ، و غايات لا محاله به او منتهى مىشود ، و مبدأ فعلى : « 3 »
اگر شوقى تخيلى باشد ، تنها ، جزاف باشد ، جنانك بازى بريش كردن . و اگر با مزاجى ، يا طبيعتى « 4 »
باشد ، قصد ضرورى « 5 »
باشد ، جون تنفس ، و حركت مريض .
و اگر تخيلى باشد يا ملكهء نفسانى ( دائمه ) كى محوج نباشد برويّتى عادت باشد . و اگر مبدأ شوقى تخيلى باشد ، و رويّتى ، و متأدى شود بغايت عبث نباشد . و لا بدست درين همه اشياء از شوقى و تخيلى ، تا عبث بلحيه ، و ساهى ، و نائم فعلى كند كى خالى نباشد از تخيل لذّ ( ا ) تى ، يا زوال حالتى مملوله . و تخيل جيزيست و شعور بآنك اينك تخيل مىكند جيزيست ، و بقاء شعور بتخيّل در ذكر جيزيست ، بس انكار تخيّل مكن بسبب عدم انحفاط او در ذكر .
مقالت هفتم از فن اوّل از جملهء دوّم كى در فلسفهء اولى است در جوهر و عرض و احوال كلى ايشان
مقالت هفتم از فن اوّل از جملهء دوّم كى در فلسفهء اولى است در جوهر و عرض و احوال كلى ايشان
آنج درين كتاب اصطلاح كرده شد بر ان آن است كى جوهر آنست كى قائم باشد بذات خود ، و عرض آنج ما عدا آن است ، و گاه باشد كى آن را هيأت خوانند . و اما در اصطلاح جمهور جوهر ماهيتى است كى جون او را در اعيان بيابند وجود او در موضوع نباشد ( و عرض ماهيتى است كى جون او را در اعيان بيابند وجود او در موضوع باشد ) . و بموضوع محلى مىخواهند « 6 »
كى مستغنى باشد بقوام خود از جيزى كى درو حال شوذ
( 1 ) - فرج - م .
( 2 ) - لان الامر حسن - اصل - لان الاحسان حسن - م - ط .
( 3 ) - افعل - م .
( 4 ) - يا طبيعى - اصل .
( 5 ) - و صد ضرورى - اصل .
( 6 ) - كه ميخواهند - م .