درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٤٨٧
مقالت اوّل در وجود و عدم و احكام و اقسام ايشان
و معنى اين اشارت آن نيست كى سوادى متعيّن در نفس خود موجود بوذ ، جه مستأنف نيز هم جنين است ، و نه آنك سوادى كى مشابه اوست ، يا مطابق او سواد در ذهن « 1 »
موجوذ بوذ جه مستأنف نيز جنين است ، بل از آن جهت كى آنج فرض كردهاند كى معادست او را هويتى بوذ ، و وجود عارض او شد ، و الّا ميان هر دو صورت افتراق نبودى ، بس اگر اعادت معدوم جايز باشد هر مستأنفى « 2 »
معاد باشد ، يا شيء در حال عدم هويت او موجود باشد ، و تالى بهر دو قسم باطل است ، بس مقدم مثل او باشد . و ديگر از [ آنچه ] فارق [ است ] ميان دو عرض متماثل زمان است ، يا محل . و جون محل متحد شد فارق زمان باشد ، و اعادت او متصور نيست بس متشخص را به آن زمان اعادت نكند بل آنج فرض كنند كى او عايدست غير او باشد . و از آن جهت حكم كرديم بامتناع عود زمان كى او را اعادت كنند « 3 »
، او را در حال عود ثبوتى باشد و بيش از آن ثبوتى « 4 »
، اگر معنى آنك او ثابت بوذ ماهيت و ذات اوست و ماهيت و ذات او درين آن ثابت است ، بس آنك او بيش از اين آن « 5 »
ثابت بوذ آن باشد كى او درين آن ثابت است بس منعدم نشده باشد و اعادت نكرده باشد « 6 »
و اين خلاف فرض است و اگر معنى او غير اينست ، و او آن است كى ثابت بوذ در ما قبل ، بس نفس قبليت عايد « 7 »
نشده باشد بس زمان معاد نبوذه باشد ، بل غير او بوذ كى معاذ باشد .
و ازينجا اين حاصل شد كى اگر زمان را اعادت كنند زمان نباشد و اين خلف است .
و اين كى تو جيزى را ميگوئى كى وجود او بعد از عدم او جايزست اگر
( 1 ) - سواد ذهنى - م .
( 2 ) - و هر مستأنفى - م .
( 3 ) - كه اگر او را عود كنند كه - م .
( 4 ) - بيش از آن نبودى - اصل .
( 5 ) - بيش از آنك - اصل .
( 6 ) - نكرده باشذ - اصل .
( 7 ) - ثابت - م .