درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٤٤٤
تعليم دهم « 2 » ( 2 ) - دهم از مقالت ششم - م . در تحليل قياس
اقترانىّ - و استثنائى ، بل كى آن را تحريف مىكنند بزيادتى « 1 »
او حذفى ، و تغييرى .
بس اگر بيابى آنج مناسب مطلوب باشد اگر مناسب كليت مطلوب - يعنى تمام او باشذ قياس شرطىّ باشذ ، - بس استثنا كنند از براى انتاج . و اگر مناسب جزو مطلوب باشذ - طلب كن آنج مناسب جزو ديگر باشد - و اجتهاد كن در تلفيق مقدمات مبتره - بر نسق اشكال - كى مشترك باشند در امرى - و منتهى بمطلوب . و اگر مناسب مطلوب نباشذ اصلا قياس نباشذ « [ و بسيار باشذ كه مناسبت ] » من حيث المعنى واقع باشذ دون اللفظ ، و تبديل لفظ مركب كنند بمفرد ، و مفرد بمركب ، و استعمال لفظ مشترك كنند . و اين همه مانع باشذ از تنبه « 2 »
مر مناسبت « 3 »
را بس ، واجب باشذ « 4 »
تجريد نظر - بمعنى كنند - بىالتفات بالفاظ ، و احتراز كنند از اشتباه - هر يكى از معدوله - و سالبه به آن ديگر ، و الا تحليل تمام نشود . و كلام در آنج تابع اقيسه است طويل است ، و غير لايق بغرض اين مختصر .
( 1 ) - زيادتى - اصل .
( 2 ) - تنبيه - ط .
( 3 ) - مناسب - اصل .
( 4 ) - باشد كه - ط .