درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٩
و امّا در مركّبات مىگوئيم :
و همجنين است حكم اگر شرطيّتين مذكورتين متناقض « 1 »
باشند در احد - الجزءين و متلازم در جزو ديگر .
اما « 2 »
لزوم متّصله منفصله را اگر تناقض « 3 »
در مقدّم متّصله باشذ ، به جهت استلزام مقدّم متصله - كى نقيض احد جزوى المنفصله است جزو ديگر را - از منفصله ، - كى مستلزم تالى متصله است ، و اين دو استلزام منتج متصله‌اند از شكل اوّل . و اگر تناقض « 4 »
در تالى باشذ ، و هر دو كلّى باشند - به جهت استلزام مقدّم متّصله لازم او را - از منفصله ، - كى مستلزم نقيض جزو ديگرست از منفصله - كى تاليست و اين دو تلازم « 5 »
منتج متصله‌اند - از اول . و اگر هر دو جزوىّ باشند به جهت استلزام احد جزوى المنفصله مقدّم متصله را كلّى و نقيض جزو ديگر را جزوى .
و ايشان از شكل ثالث منتج متصله « 6 »
باشند .
و اما لزوم منفصله متصله را به جهت آنك اگر سالبهء حقيقىّ بر تقدير صدق سالبهء متصله صادق نشود ، نقيض او صادق شود ، و لازم آيذ استلزام مقدّم متصله تالى را - بر وضعى كى مستلزم او نباشذ بر آن وضع ، يا « 7 »
استلزامى كى منعكس شوذ به آن ، هذا خلف . و اما عدم عكس ، جون تناقض در مقدّم باشذ ، به جهت جواز آنك جيزى لازم احد النّقيضين باشذ ، و ميان آنج تلازم « 8 »
آن جيزست و نقيض ديگر ، عناد حقيقى نباشذ . - جون لزوم حيوان انسان را ، و عدم عناد حقيقى ميان حسّاس و لا انسان . و اگر تناقض در تالى باشذ - به جهت جواز ملازمت احد النقيضين - جيزى را ، و عدم عناد حقيقىّ ميان ملازم آن جيز و نقيض ديگر - جون لزوم حيوان انسان را ، و عدم عناد حقيقىّ ميان لا حيوان - و ناطق .
( 1 ) - مناقض - ط .
( 2 ) - و اما - م .
( 3 ) - مناقض - ه .
( 4 ) - مناقض - ه .
( 5 ) - ملازم - ه .
( 6 ) - منتج نتيجه - م .
( 7 ) - با - م .
( 8 ) - ملازمت - م ، - ملازم - ط - ظ .