درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٣
تعليم هفتم در قضاياء شرطىّ
كرده باشند كى : ارتباط آن نه از جهت مثل علاقهء مذكوره است ، يا سلب آن .
و صدق اتّفاق متوقّف باشذ - بر صدق تالى در نفس امر ، - جه :
فرض صدق مقدّم در صدق اتفاقى هيج مدخل ندارد ، و اگر مقدّم نيز صادق باشد در نفس امر آن را خاصّه خوانند ، - و غير موجهه باشذ اگر درو اعتبار هيج ازينها كى گفتيم نكنند .
و هر يكى از « 1 »
منفصلات سه‌گانهء « 2 »
موجّهه عنادىّ باشذ - اگر درو اعتبار كرده باشند كى تنافى « 3 »
بسبب علاقه‌ايست ، - جنانك مقدّم نقيض تالى باشذ ، يا مساوى نقيض - يا اعمّ ازو ، يا اخصّ ازو : يا اعتبار سلب اين تنافى كرده باشند .
و موجّههء اتّفاقىّ باشد اگر درو اعتبار كرده باشند كى منافاة نه بسبب علاقهء مذكوره است يا « 4 »
اعتبار سلب اين منافاة كرده باشند و غير موجّهه باشذ اگر درو اعتبار هيج ازينها يكى گفتيم نكرده باشند .
و شرطيّه كى منحلّ شود به دو قضيّه تنها : يا متركب باشذ از دو حملى - كى متشارك باشند در موضوع - و محمول ، جون استلزام قضيّه كلّى جزوىّ خود را ، و تحقّق عناد ميان نقيضين ، يا در موضوع تنها ، جون استلزام حمل اخصّ بر شيء حمل اعمّ را بر آن شيء و عناد حمل احد المتساويين على الشيء « 5 »
سلب آن ديگر را ، ازو ، يا در محمول تنها جون : استلزام حمل شيء بر كلّ اعمّ حمل او را بر كل اخصّ . - و عناد حمل شيء بر كلّ اعمّ سلب او را از اخصّ . يا دو حملى - كى « 6 »
موضوع يكى
( 1 ) - هر يك ازين - م - هر يك از - ط .
( 2 ) - سه‌گانه و - اصل .
( 3 ) - منافي - ه .
( 4 ) - تا - ط - ه - اصل بىنقطه .
( 5 ) - شىء - ط - ه .
( 6 ) - در حملى كه در - ط .