درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٨

اصل سوّم از فصل سوّم در تقسيم علوم حكمىّ و دينىّ بأقسام ايشان

قاعده سيم از قطب سيّم از خاتمه - در سياست منزلىّ - كى عبارت است : از حكم - و معدلت كردن - در منزل خود ، و آن را حكمت منزلىّ مىخوانند .

قاعدهء جهارم از قطب سيّم از خاتمه - در سياست مدنىّ كى عبارت از حكم - [ ( و ) ] معدلت كردن است - در بلدان ، و ولايات ، و اجتماعات . و آن را حكمت مدنىّ خوانند . و آن مشتمل است بر سه مقدّمه - و سه باب :

مقدمهء اول - در فضيلت بادشاهى .

مقدمهء دوم - در آنك : بادشاه بعدل و طاعت كردن و اجتناب و تحرّز از معاصى نموذن ، اولى است از ديگران .

مقدمهء سيم - در آنك : بادشاه به نسبت با جسد عالم ، جون :

دل است به نسبت با جسد انسان .

باب اول در اركان - و قواعد سياست ، و بادشاهى ، - و آن سه ركن است :

ركن اوّل در معرفت رعايا ، و حفظ و حراست ايشان ، - و آن بنج فصل است :

فصل اوّل - در آنك : حفظ - و رعايت رعايا بر بادشاه واجب است - حتما مقضيّا - به دو وجه . فصل دوّم - در نصب كردن وزير - و نائب ، و فرستادن نوّاب - و عمّال ، بنواحى - و اطراف . فصل سيّم - در شناختن بادشاه مراتب هر كس را . فصل جهارم - در ثبات بادشاه در عزل عمّال .

فصل بنجم - در ثبات بادشاه در استماع اخبار سارّ .