درة التاج ( فارسى ) — الصفحة ١٧٨

اصل سوّم از فصل سوّم در تقسيم علوم حكمىّ و دينىّ بأقسام ايشان

اولى كلام عرب بشناسند - احوالى كى موقوفة النّوع باشد - على - التّركيب .

نوع بنجم - علم معانى - و حدّ او از بيش گفته شذ .

نوع ششم - علم بيان - و حدّ او گفته آمذ .

نوع هفتم - علم عروض .

نوع هشتم - علم قوافى - كى : عبارتست از معرفت اواخر ابيات .

نوع نهم - انشاء نثر - و آن علم ترسّل است .

نوع دهم - قرض شعر - يعنى علم نظم .

نوع يازدهم - علم خطّ - و آن دو قسم است : يكى متّبع و يكى مخترع . متّبع خطّ مصاحف قديمه است ، و خطّ عروض . و مخترع آنست كى كتاب بر آن مواضعه كرده‌اند .

نوع دوازدهم - علم محاضرات - و هو ما تحاضر به صاحبك - از حديثى يا شعرى . يا نادرهء يا مثلى ساير « 1 »

- اينست انواع اصول و فروع علوم دينىّ ، و جون اين معلوم شذ بدانك :

علم اصول فاضلتر از علم فروع است بجند دليل :

دليل اوّل - متعلّق علم اصول ذات و صفات آفريذگار است جلّ جلاله ، و متعلّق علم فروع غير آن ، و معلوم است كى هيج جيز را در شرف نسبت نباشذ با ذات - و صفات حقّ ، بس هيج علم را نسبت نباشد با علم اصول ، يعنى علم كلام . بل كى او از همه شريفتر باشذ .

دليل دوّم - جمله علوم دينىّ بعلم اصول محتاج است - زيرا كى : تا ذات - و

( 1 ) - يا مثلى ساير اينها - اصل ، - يا مثالى يا نادرهء - م .